วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข พร้อมด้วยผู้บริหารกระทรวงสาธารณสุข เข้าร่วมประชุมกองบัญชาการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ (บกปภ.ช.) ซึ่งมีนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน เพื่อติดตามสถานการณ์สารปนเปื้อนในแหล่งน้ำ โดยเฉพาะแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ในพื้นที่ภาคเหนือ

รูปภาพบทความ

นายกรัฐมนตรีมอบหมายให้กระทรวงสาธารณสุขรับผิดชอบหลักด้านการดูแลสุขภาพประชาชน จัดทีมเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ตรวจสุขภาพกลุ่มเสี่ยง ให้คำแนะนำการใช้น้ำอย่างปลอดภัย และติดตามผลกระทบที่อาจเกิดจากการได้รับสารหนูและโลหะหนักเข้าสู่ร่างกาย

กระทรวงสาธารณสุขกำหนดแนวทางรับมือปัญหาสารปนเปื้อน โดยให้ความสำคัญกับการป้องกันการสัมผัสสารพิษ การตรวจค้นหาประชาชนกลุ่มเสี่ยง และการติดตามสุขภาพอย่างต่อเนื่อง โดยระยะแรก เน้นการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำและอาหารในพื้นที่เสี่ยง พร้อมสื่อสารข้อมูลให้ประชาชนเข้าใจวิธีป้องกันตนเอง โดยเฉพาะผู้ที่ใช้น้ำจากแม่น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและประกอบอาชีพ  

ระยะต่อมา เป็นการคัดกรองสุขภาพเชิงรุกในกลุ่มประชาชนที่มีโอกาสสัมผัสสารปนเปื้อน รวมถึงผู้ประกอบอาชีพที่ต้องสัมผัสน้ำและตะกอนดิน เพื่อประเมินความเสี่ยงและตรวจหาความผิดปกติที่อาจเกี่ยวข้องกับการได้รับสารหนู  

ส่วนระยะยาว จะประสานหน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมและการบริหารจัดการน้ำ เพื่อฟื้นฟูแหล่งน้ำ ควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษ และพัฒนาระบบน้ำสะอาดให้ประชาชนสามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย

กระทรวงสาธารณสุขได้ตรวจเฝ้าระวังน้ำและอาหารในจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ รวม 1,349 ตัวอย่าง แบ่งเป็นตัวอย่างน้ำ 842 ตัวอย่าง และอาหาร 507 ตัวอย่าง โดยผลตรวจส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน 
ทั้งนี้ กระทรวงสาธารณสุขดำเนินการเฝ้าระวังประชาชนกลุ่มเสี่ยงมาตั้งแต่ปี 2568 โดยเฉพาะผู้ที่ใช้น้ำและประกอบอาชีพใกล้แหล่งน้ำที่ตรวจพบสารปนเปื้อน รวมถึงพื้นที่เฝ้าระวังในรัศมีประมาณ 1 กิโลเมตรตามเกณฑ์ประเมินความเสี่ยง

รูปภาพบทความ

อย่างไรก็ตาม ผลตรวจที่อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานไม่ได้หมายความว่าแหล่งน้ำหรืออาหารทุกชนิดในพื้นที่ปลอดภัยทั้งหมด เนื่องจากระดับสารปนเปื้อนอาจแตกต่างกันตามจุดเก็บตัวอย่างและช่วงเวลา จึงจำเป็นต้องตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง

ข้อมูลจากกรมควบคุมโรคระบุว่า การตรวจคัดกรองประชาชนกลุ่มเสี่ยงในปี 2569 พบผู้มีค่าสารหนูในปัสสาวะเกินค่าอ้างอิงจำนวน 94 ราย โดยเจ้าหน้าที่อยู่ระหว่างสอบสวนโรคและติดตามสุขภาพ

สารหนูเป็นสารพิษที่อาจส่งผลต่อร่างกายแตกต่างกันตามชนิด ปริมาณ และระยะเวลาที่ได้รับสัมผัส  หากได้รับสารหนูในปริมาณสูง อาจมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง หรือท้องเสีย ส่วนการได้รับสารหนูอนินทรีย์ต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดความผิดปกติของผิวหนัง ระบบประสาท และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งบางชนิด

กระทรวงสาธารณสุขแนะนำให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแหล่งที่ตรวจพบสารปนเปื้อนเกินมาตรฐานมาใช้ดื่มหรือประกอบอาหาร รวมถึงหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำและตะกอนดินในพื้นที่เสี่ยงโดยไม่จำเป็น สำหรับสัตว์น้ำจากแหล่งน้ำที่อยู่ระหว่างเฝ้าระวัง โดยเฉพาะสัตว์ที่อาศัยใกล้ตะกอนดิน เช่น ปลาไหลและปูนา ควรหลีกเลี่ยงการนำมาบริโภคจนกว่าจะมีผลตรวจยืนยันความปลอดภัย

หากประชาชนมีประวัติสัมผัสน้ำที่อาจปนเปื้อนและเกิดอาการผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยง พร้อมแจ้งประวัติการใช้น้ำและการประกอบอาชีพให้บุคลากรทางการแพทย์ทราบ