วันที่ 21 พฤศจิกายน 2569 นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยว่า สำนักงานไปรษณีย์แห่งสหประชาชาติ (United Nations Postal Administration : UNPA) ได้ออกตราไปรษณียากรชุด “National Costumes” หรือเครื่องแต่งกายประจำชาติ เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายนที่ผ่านมา โดยนำเสนอเครื่องแต่งกายจาก 9 ประเทศทั่วโลก ซึ่งประเทศไทยได้รับเลือกให้ใช้ภาพ “ชุดไทยศิวาลัย” สำหรับสุภาพสตรี และ “เสื้อพระราชทานแขนยาวคาดเอว” สำหรับสุภาพบุรุษ
แสตมป์ชุดดังกล่าวจัดทำขึ้นเพื่อเผยแพร่ความหลากหลายทางวัฒนธรรม ผ่านเครื่องแต่งกายที่สะท้อนประวัติศาสตร์ ขนบธรรมเนียม วิถีชีวิต และงานช่างฝีมือของแต่ละชาติ โดยภาพชุดไทยอยู่บนแสตมป์มูลค่า 1.20 ฟรังก์สวิส ซึ่งออกโดยสำนักงานไปรษณีย์แห่งสหประชาชาติ ประจำนครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

สำนักงานไปรษณีย์แห่งสหประชาชาติจัดทำแสตมป์ชุดนี้ ซึ่งออกแบบโดย Sergio Baradat นักออกแบบชาวอเมริกัน มีขนาดดวงละ 30 x 40 มิลลิเมตร โดยชุดที่ออกจำหน่ายในนครเจนีวาจัดพิมพ์จำนวน 10,000 แผ่น แต่ละแผ่นประกอบด้วยแสตมป์ 3 ดวง ผ่านสำนักงาน 3 แห่ง แบ่งตามสกุลเงิน ได้แก่
-นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา แสตมป์มูลค่า 0.82 ดอลลาร์สหรัฐ ประกอบด้วย อาร์เมเนีย เม็กซิโก และซาอุดีอาระเบีย
-นครเจนีวา สวิตเซอร์แลนด์ แสตมป์มูลค่า 1.20 ฟรังก์สวิส ประกอบด้วย เอธิโอเปีย จอร์เจีย และไทย
-กรุงเวียนนา ออสเตรีย แสตมป์มูลค่า 1.25 ยูโร ประกอบด้วย โบลิเวีย ญี่ปุ่น และนอร์เวย์
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยว่า การนำชุดไทยมาปรากฏบนแสตมป์สหประชาชาติ เกิดจากความร่วมมือระหว่างกระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม และพิพิธภัณฑ์ผ้าในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
เมื่อ UNPA เตรียมจัดทำแสตมป์ชุดเครื่องแต่งกายประจำชาติ กระทรวงการต่างประเทศได้ประสาน กระทรวงวัฒนธรรมให้ตรวจสอบภาพร่างชุดประจำชาติไทย เพื่อให้มีความถูกต้องตามรูปแบบการแต่งกายและสะท้อนเอกลักษณ์ของชาติอย่างเหมาะสม ต่อมาในการประชุมวันที่ 24 ก.ค.69 กรมส่งเสริมวัฒนธรรมเห็นว่าภาพร่างเดิมยังไม่เหมาะสม จึงเสนอภาพชุดไทยพระราชนิยมสำหรับสุภาพสตรี 8 รูปแบบ และเสื้อพระราชทานสำหรับสุภาพบุรุษ 3 รูปแบบ เพื่อพิจารณาคัดเลือกใหม่ โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรมได้หารือร่วมกับพิพิธภัณฑ์ผ้าฯ ก่อนมีข้อสรุปเลือกชุดไทยศิวาลัยและเสื้อพระราชทานแขนยาวคาดเอว เป็นภาพตัวแทนเครื่องแต่งกายประจำชาติไทย จากนั้นส่งภาพให้กระทรวงการต่างประเทศประสาน UNPA ดำเนินการออกแบบและตรวจสอบรายละเอียดก่อนผลิตจริง

ชุดไทยศิวาลัยเป็นหนึ่งในชุดไทยพระราชนิยม 8 รูปแบบ ซึ่งมีที่มาจากพระราชดำริของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในการพัฒนารูปแบบเครื่องแต่งกายสตรีไทยให้เหมาะสมกับการใช้ในโอกาสต่าง ๆ โดยยังคงเอกลักษณ์ของศิลปะการแต่งกายไทย โดยลักษณะสำคัญของชุดไทยศิวาลัย คือ เสื้อแขนยาวคอกลม ผ่าด้านหลัง นุ่งผ้าซิ่นไหมหรือผ้ายกทอง จีบหน้านาง มีชายพก และห่มผ้าสะพักปักลวดลายไทยทับเสื้ออีกชั้นหนึ่ง นิยมใช้ในงานพระราชพิธีหรืองานพิธีเต็มยศ
ส่วนเสื้อพระราชทานแขนยาวคาดเอว เป็นรูปแบบเครื่องแต่งกายสุภาพบุรุษที่ได้รับเลือกให้ปรากฏคู่กับชุดไทยศิวาลัยบนแสตมป์ชุดนี้
การเผยแพร่ชุดไทยผ่านแสตมป์สหประชาชาติเกิดขึ้นในช่วงที่ประเทศไทยกำลังผลักดันรายการ “ชุดไทย : ความรู้ งานช่างฝีมือ และแนวปฏิบัติการแต่งกายชุดไทยประจำชาติ” (Chud Thai: Knowledge, Craftsmanship and Practices of the Thai National Costume) เข้าสู่การพิจารณาขึ้นทะเบียนเป็นรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ โดยองค์การยูเนสโก (UNESCO)
การพิจารณามีกำหนดในวันที่ 2 ธันวาคม 2569 ระหว่างการประชุมคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการสงวนรักษามรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ สมัยที่ 21 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 30 พฤศจิกายน – 5 ธันวาคม 2569 ณ เมืองเซี่ยเหมิน สาธารณรัฐประชาชนจีน
การเสนอชื่อชุดไทยครั้งนี้ให้ความสำคัญกับองค์ความรู้และทักษะงานช่าง ตั้งแต่การทอผ้า การปัก การตัดเย็บ ไปจนถึงแนวปฏิบัติในการแต่งกาย โดยมีช่างฝีมือ ชุมชน และผู้สืบทอดภูมิปัญญาเป็นส่วนสำคัญของการอนุรักษ์วัฒนธรรม
ทั้งนี้ การปรากฏของชุดไทยบนแสตมป์ UNPA เป็นการเผยแพร่มรดกวัฒนธรรมผ่านตราไปรษณียากรของสหประชาชาติ ไม่ใช่การรับรองขึ้นทะเบียนมรดกวัฒนธรรมโดยยูเนสโก ซึ่งยังอยู่ระหว่างกระบวนการพิจารณา
สำหรับผู้สนใจสะสมแสตมป์ สามารถดูรายละเอียดและเลือกซื้อแสตมป์ชุด National Costumes ได้ผ่านเว็บไซต์ทางการของสำนักงานไปรษณีย์แห่งสหประชาชาติ www.unstamps.org




