หน้าตาเหมือนตัวการ์ตูน ตากลมดำ มีส่วนยื่นสีเขียวเรียงรอบตัวคล้ายใบไม้ จนได้รับฉายาว่า “Leaf Sheep” หรือ “แกะใบไม้ทะเล” เจ้าสัตว์จิ๋วชนิดนี้มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Costasiella kuroshimae เป็นทากทะเลในกลุ่ม Sacoglossa และมีขนาดเพียงไม่กี่มิลลิเมตรเท่านั้น
Costasiella kuroshimae จัดอยู่ในไฟลัมมอลลัสกา เช่นเดียวกับหอยและหมึก และอยู่ในชั้น Gastropoda หรือกลุ่มหอยฝาเดียว แต่ต่างจากข้อมูลที่มักแชร์กันว่า “ทากทะเล” อาศัยได้ทั้งน้ำจืดและน้ำเค็ม เพราะกลุ่มที่เรียกว่า sea slug นั้นเป็นสัตว์ทะเลโดยตรง
มีรายงานพบ C. kuroshimae ในหลายพื้นที่ของอินโด-แปซิฟิก ทั้งญี่ปุ่น อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ มาเลเซีย ออสเตรเลีย รวมถึง น่านน้ำอ่าวไทยบริเวณเกาะเต่า โดยตัวอย่างที่พบในไทยมีขนาดประมาณ 3–6 มิลลิเมตร
สิ่งที่ทำให้เจ้าตัวนี้น่าสนใจกว่าหน้าตาคือความสามารถที่เรียกว่า Kleptoplasty หรือ “การขโมยพลาสติด” เมื่อมันกินสาหร่ายสกุล Avrainvillea มันจะไม่ย่อยคลอโรพลาสต์ทั้งหมด แต่เก็บส่วนหนึ่งไว้ในเนื้อเยื่อของตัวเอง คลอโรพลาสต์เหล่านี้ยังสามารถทำหน้าที่เกี่ยวกับการสังเคราะห์แสงได้ระยะหนึ่ง
พูดง่าย ๆ คือ มันไม่ได้เกิดมาพร้อมระบบสังเคราะห์แสงเหมือนต้นไม้ แต่ “ยืมเครื่องจักรสังเคราะห์แสง” จากสาหร่ายที่กินเข้าไป แล้วนำมาใช้งานต่อ
อย่างไรก็ตาม มีข้อมูลหนึ่งที่ควรแก้จากเรื่องเล่าที่แพร่หลายบนโลกออนไลน์ นั่นคือคำกล่าวว่า C. kuroshimae สามารถดำรงชีวิตด้วยการสังเคราะห์แสงเพียงอย่างเดียวได้นานหลายเดือน
งานวิจัยเกี่ยวกับสกุล Costasiella พบว่า C. kuroshimae เป็นชนิดที่เก็บคลอโรพลาสต์ที่ยังทำงานได้ในระยะสั้น โดยกิจกรรมสังเคราะห์แสงลดลงภายในช่วงประมาณ 1–2 สัปดาห์ ขณะที่ความสามารถเก็บคลอโรพลาสต์ได้นานหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนพบเด่นกว่าในทากทะเลบางชนิด เช่น Costasiella ocellifera และสมาชิก Sacoglossa ชนิดอื่น
ดังนั้น การบอกว่า “แกะใบไม้ทะเลสังเคราะห์แสงได้” ถือว่ามีมูลทางวิทยาศาสตร์ แต่ควรเข้าใจว่าเป็นการใช้คลอโรพลาสต์ที่ได้จากสาหร่าย และไม่ได้หมายความว่ามันสามารถใช้แสงแทนอาหารได้ทั้งหมดเหมือนพืช
อีกจุดที่หลายคนจำได้คือ “ตากลมดำ” และส่วนยื่นสีเขียวบนหลัง ซึ่งทำให้ดูคล้ายแกะตัวจิ๋ว ส่วนยื่นเหล่านี้เรียกว่า cerata มีส่วนเกี่ยวข้องกับการหายใจและเป็นบริเวณที่มีคลอโรพลาสต์สะสมอยู่จำนวนมาก
ความน่ารักและชีววิทยาที่ไม่ธรรมดาของ Leaf Sheep ทำให้มันกลายเป็นหนึ่งในทากทะเลที่ได้รับความนิยมมากบนโลกออนไลน์ แต่ในทางวิทยาศาสตร์ยังมีเรื่องให้ศึกษาอีกมาก เพราะสัตว์ที่ถูกเรียกรวม ๆ ว่า “Leaf Sheep” บางภาพอาจเป็น Costasiella ชนิดอื่นที่มีรูปร่างใกล้เคียงกัน ไม่ใช่ C. kuroshimae ทุกตัวเสมอไป
จากสัตว์ตัวเล็กไม่กี่มิลลิเมตร จึงกลายเป็นตัวอย่างชั้นดีของความซับซ้อนในธรรมชาติ ที่ทำให้เส้นแบ่งระหว่าง “สัตว์ที่กินอาหาร” กับ “สิ่งมีชีวิตที่ใช้พลังงานจากแสง” ดูน่าสนใจขึ้นอีกมาก
