1. “ไวต่อเสียง” มีหลายลักษณะ ไม่ได้หมายถึงภาวะเดียวกัน
ควรสังเกตว่าตนเองมีปฏิกิริยาต่อเสียงในรูปแบบใด เพราะอาการแต่ละแบบอาจแตกต่างกัน
-
Hyperacusis หรือภาวะทนต่อเสียงลดลง
เสียงทั่วไปในชีวิตประจำวันรู้สึกดังกว่าที่ควร ไม่สบายหู หรือเจ็บหู แม้ระดับเสียงนั้นไม่ได้ดังมากสำหรับคนอื่น อาจเกิดกับหูข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง และเกิดขึ้นทันทีหรือค่อย ๆ เป็นมากขึ้นAdvertisement -
Misophonia หรือการตอบสนองรุนแรงต่อเสียงเฉพาะ
เสียงบางชนิดกระตุ้นความโกรธ รังเกียจ เครียด หรืออยากหนี เช่น เสียงเคี้ยว เสียงหายใจ เสียงคลิกปากกา หรือเสียงเคาะซ้ำ ๆ ความรุนแรงไม่ได้ขึ้นอยู่กับความดังของเสียงเสมอไป -
Phonophobia หรือความกลัวเสียง
ผู้มีอาการอาจวิตกกังวลหรือหวาดกลัวว่าจะต้องได้ยินเสียงบางชนิด จนหลีกเลี่ยงสถานที่หรือกิจกรรมต่าง ๆ -
Recruitment
พบในผู้ที่มีการสูญเสียการได้ยินบางประเภท โดยอาจได้ยินเสียงเบาไม่ชัด แต่เมื่อเพิ่มระดับเสียงเพียงเล็กน้อยกลับรู้สึกดังเกินไปอย่างรวดเร็ว
NHS ระบุว่า Hyperacusis คือภาวะที่เสียงในชีวิตประจำวันรู้สึกดังกว่าที่ควรและบางครั้งทำให้เจ็บ ส่วน Misophonia มักเกี่ยวข้องกับอารมณ์โกรธหรือรังเกียจต่อเสียงเฉพาะ และ Phonophobia เกี่ยวข้องกับความกลัวหรือวิตกกังวลต่อเสียง NHS
2. ความเครียดและความเหนื่อยล้าอาจทำให้อาการเด่นขึ้น
หลายคนสังเกตว่าตนเองทนเสียงได้น้อยลงในวันที่นอนไม่พอ เครียด ปวดศีรษะ หรือมีภาระทางอารมณ์ เนื่องจากสมองและร่างกายอยู่ในภาวะตื่นตัวสูง จึงตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นรอบตัวมากขึ้น
หากเสียงที่เคยทนได้เริ่มสร้างความหงุดหงิด ลองจดบันทึกว่าอาการเกิดขึ้นเมื่อใด เช่น
- นอนหลับไม่เพียงพอ
- ทำงานต่อเนื่องเป็นเวลานาน
- อยู่ในสถานที่มีเสียงหลายแหล่งพร้อมกัน
- มีความเครียดหรือวิตกกังวล
- มีอาการไมเกรนหรือปวดศีรษะ
- เพิ่งสัมผัสเสียงดัง เช่น คอนเสิร์ต งานก่อสร้าง หรือเสียงประทัด
การบันทึกชนิดของเสียง ระดับความรุนแรง ระยะเวลา และอาการร่วม จะช่วยให้แพทย์หรือนักแก้ไขการได้ยินประเมินได้ละเอียดขึ้น
3. ภาวะไวต่อเสียงอาจเกิดร่วมกับปัญหาสุขภาพอื่น
สาเหตุของ Hyperacusis อาจไม่ชัดเจน แต่บางรายเริ่มมีอาการหลังสัมผัสเสียงดังอย่างฉับพลัน หรือเกิดร่วมกับภาวะอื่น เช่น
- เสียงดังในหูหรือหูอื้อ
- ไมเกรน
- การบาดเจ็บที่ศีรษะ
- โรคของหูชั้นใน เช่น โรคเมเนียร์
- การสูญเสียการได้ยินบางประเภท
- ภาวะวิตกกังวลหรือความเครียดเรื้อรัง
- ภาวะออทิสติกหรือความไวต่อประสาทสัมผัส
- การติดเชื้อหรือปัญหาภายในหูบางชนิด
ภาวะไวต่อเสียงไม่ได้แปลว่าการได้ยิน “ดีเกินปกติ” เสมอไป เพราะบางคนอาจมีการสูญเสียการได้ยินร่วมด้วย จึงควรตรวจทั้งช่องหู แก้วหู และระดับการได้ยิน ไม่ควรสรุปสาเหตุด้วยตนเอง NHS
4. ไม่ควรใส่ที่อุดหูตลอดวันหรือหลีกเลี่ยงเสียงทั้งหมด
การใช้ที่อุดหูหรือที่ครอบหูเหมาะสำหรับสถานที่ซึ่งมีเสียงดังและเสี่ยงต่อการทำลายการได้ยิน เช่น งานก่อสร้าง โรงงาน คอนเสิร์ต หรือพื้นที่ใกล้เครื่องจักร
แต่การใส่อุปกรณ์ป้องกันเสียงตลอดเวลาในสถานที่ที่มีระดับเสียงปกติ อาจทำให้ระบบการได้ยินคุ้นชินกับความเงียบและไวต่อเสียงทั่วไปมากขึ้น เช่นเดียวกับการหลีกเลี่ยงเสียงทุกชนิด ซึ่งอาจทำให้การใช้ชีวิต การเรียน หรือการทำงานถูกจำกัดมากกว่าเดิม
แนวทางเบื้องต้นที่อาจช่วยได้ ได้แก่
- พักจากสถานการณ์ที่กระตุ้นอาการเป็นช่วงสั้น ๆ
- ฝึกหายใจช้า ๆ และคลายกล้ามเนื้อเมื่อเริ่มหงุดหงิด
- ลดเสียงหลายแหล่งที่เปิดพร้อมกัน
- พักผ่อนให้เพียงพอและจัดการความเครียด
- ใช้เสียงพื้นหลังเบา ๆ ในระดับที่สบาย ไม่ฝืนฟังเสียงที่ทำให้เจ็บ
- ใช้อุปกรณ์ป้องกันการได้ยินเฉพาะเมื่ออยู่ในพื้นที่เสียงดังจริง
NHS และสมาคมนักแก้ไขการพูด ภาษา และการได้ยินแห่งสหรัฐฯ หรือ ASHA ไม่แนะนำให้ใช้ที่อุดหูตลอดเวลาเมื่อระดับเสียงรอบตัวปลอดภัย เพราะอาจเพิ่มความไวต่อเสียงได้ NHS
5. ควรตรวจเมื่อเสียงทั่วไปเริ่มรบกวนชีวิตหรือทำให้เจ็บ
ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก หรือนักแก้ไขการได้ยิน หากมีลักษณะดังต่อไปนี้
- เสียงทั่วไปในชีวิตประจำวันรู้สึกดังเกินไปหรือทำให้เจ็บหู
- อาการเกิดขึ้นต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น
- เริ่มหลีกเลี่ยงการเรียน งาน การเดินทาง หรือการพบปะผู้คน
- มีหูอื้อ เสียงดังในหู หรือรู้สึกแน่นหูร่วมด้วย
- ได้ยินเสียงไม่เท่ากันสองข้าง
- มีเวียนศีรษะ บ้านหมุน หรือเสียการทรงตัว
- อาการเริ่มหลังได้รับเสียงดังมากหรือบาดเจ็บที่ศีรษะ
- ความหงุดหงิดหรือความวิตกกังวลจากเสียงกระทบความสัมพันธ์และคุณภาพชีวิต
การประเมินอาจประกอบด้วยการซักประวัติ ตรวจหู ตรวจการได้ยิน และประเมินระดับเสียงที่เริ่มรู้สึกไม่สบาย หากพบ Hyperacusis แนวทางดูแลอาจรวมถึงการให้คำปรึกษา การบำบัดด้วยเสียงอย่างค่อยเป็นค่อยไป หรือการบำบัดความคิดและพฤติกรรม โดยต้องวางแผนให้เหมาะกับแต่ละคน NHS
อาการแบบใดควรรีบไปโรงพยาบาล?
ควรเข้ารับการตรวจอย่างเร่งด่วนหากมีอาการได้ยินลดลงอย่างฉับพลันในหูข้างเดียวหรือทั้งสองข้าง หรือการได้ยินแย่ลงอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่วัน โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับเสียงดังในหู บ้านหมุน ใบหน้าอ่อนแรง ปวดหู หรือมีของเหลวไหลออกจากหู เพราะการสูญเสียการได้ยินฉับพลันบางประเภทต้องได้รับการรักษาโดยเร็ว NHS
ความไวต่อเสียงไม่ใช่เรื่อง “คิดมาก” เสมอไป แต่ความหงุดหงิดจากเสียงเพียงบางครั้งก็ไม่ได้หมายความว่ามีโรค การสังเกตรูปแบบของเสียง อาการทางร่างกายและอารมณ์ รวมถึงผลกระทบต่อชีวิตประจำวัน จะช่วยตัดสินใจได้ว่าควรพักและจัดการสิ่งกระตุ้น หรือควรเข้ารับการตรวจอย่างจริงจัง




