รอยสึกของรองเท้าบอกอะไรได้บ้าง?

รอยสึกสะท้อนตำแหน่งที่เท้าสัมผัสพื้นและรับแรงซ้ำ ๆ ขณะเดินหรือวิ่ง แต่ยังได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัย เช่น

  • รูปทรงและวัสดุของรองเท้า
  • กิจกรรมที่ทำเป็นประจำ
  • พื้นผิวที่เดินหรือวิ่ง
  • น้ำหนักตัวและระยะเวลาการใช้งาน
  • ขนาดเท้าสองข้างที่ต่างกัน
  • การบาดเจ็บเดิมบริเวณเท้า ข้อเท้า เข่า หรือสะโพก
  • กำลังของกล้ามเนื้อและการทรงตัว

การสึกบริเวณขอบส้นด้านนอกเล็กน้อยสามารถพบได้จากการลงส้นตามธรรมชาติของบางคน แต่หากสึกเป็นมุมมาก พื้นรองเท้ายุบข้างเดียว หรือรองเท้าวางบนพื้นแล้วเอียงชัด ควรสังเกตอาการอื่นร่วมด้วย

5 สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม

1. รองเท้าข้างหนึ่งสึกเร็วหรือเอียงกว่ากันอย่างชัดเจน

ควรนำรองเท้าทั้งสองข้างมาวางบนพื้นราบ แล้วเปรียบเทียบจุดต่อไปนี้

  • ความหนาของส้นรองเท้า
  • ร่องดอกยางบริเวณหน้าเท้าและส้น
  • การยุบตัวของพื้นชั้นกลาง
  • ความเอียงของรองเท้าเมื่อมองจากด้านหลัง
  • สภาพของส่วนที่ประคองส้นเท้า

หากรองเท้าข้างหนึ่งสึกเร็วกว่ามาก ทั้งที่ใช้งานพร้อมกัน อาจเกี่ยวข้องกับการถ่ายน้ำหนักไม่เท่ากัน การเคลื่อนไหวของเท้าหรือข้อเท้า การชดเชยจากอาการปวด หรือรูปทรงรองเท้าที่ไม่เหมาะกับเท้า

สมาคมการแพทย์โรคเท้าแห่งสหรัฐฯ แนะนำให้เปลี่ยนรองเท้าเมื่อพื้นหรือชั้นรองรับเสื่อม รวมถึงเมื่อพบการสึกที่ไม่สม่ำเสมอ เพราะรองเท้าที่หมดสภาพอาจไม่รองรับเท้าได้เหมือนเดิม apma.org

2. มีอาการปวดข้างเดียวซ้ำ ๆ

รอยสึกที่ไม่เท่ากันควรให้ความสำคัญมากขึ้น หากมีอาการปวดข้างเดียวบริเวณใดบริเวณหนึ่ง เช่น

  • ฝ่าเท้าหรืออุ้งเท้า
  • ส้นเท้า
  • ข้อเท้า
  • หน้าแข้ง
  • เข่า
  • สะโพก
  • หลังส่วนล่าง

อาการอาจเกิดจากรองเท้าไม่พอดี การใช้งานมากเกินไป กล้ามเนื้อตึงหรืออ่อนแรง การบาดเจ็บเดิม หรือภาวะของข้อต่อและเส้นเอ็น ไม่ควรรีบซื้อแผ่นรองเท้าตามรอยสึกโดยไม่ได้ประเมินสาเหตุ เพราะอุปกรณ์ที่ไม่เหมาะสมอาจเปลี่ยนการลงน้ำหนักและเพิ่มอาการปวดได้

หากปวดต่อเนื่องหลายสัปดาห์ กระทบการเดิน การทำงาน การนอน หรือการออกกำลังกาย ควรปรึกษาแพทย์ นักกายภาพบำบัด หรือผู้เชี่ยวชาญด้านเท้า leicspart.nhs.uk

3. เดินกะเผลก ก้าวไม่เท่ากัน หรือปลายเท้าหันผิดปกติ

คนใกล้ตัวอาจสังเกตความเปลี่ยนแปลงของการเดินได้ก่อนเจ้าตัว เช่น

  • ก้าวข้างหนึ่งสั้นกว่าอีกข้าง
  • ลงน้ำหนักขาข้างหนึ่งน้อยลง
  • ลากปลายเท้าหรือยกเท้าไม่พ้นพื้น
  • ปลายเท้าหันเข้าหรือออกชัดเจน
  • ลำตัวเอนไปด้านหนึ่งขณะเดิน
  • เดินกะเผลกหลังออกกำลังกาย
  • ได้ยินเสียงฝีเท้าข้างหนึ่งกระแทกแรงกว่าอีกข้าง

รูปแบบดังกล่าวอาจเป็นการชดเชยอาการปวดหรือความอ่อนแรง และอาจสัมพันธ์กับเท้า ข้อเท้า เข่า สะโพก หรือระบบประสาท จึงควรประเมินทั้งร่างกาย ไม่ใช่ตรวจเฉพาะฝ่าเท้า

4. ข้อเท้าพลิกบ่อย สะดุดง่าย หรือทรงตัวไม่มั่นคง

รองเท้าที่สึกเอียงหรือพื้นยุบมากอาจลดความมั่นคง โดยเฉพาะเมื่อเดินบนพื้นต่างระดับหรือพื้นลื่น ขณะเดียวกัน อาการข้อเท้าพลิกซ้ำ สะดุด หรือเกือบล้มบ่อย อาจสะท้อนปัญหาการทรงตัว กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือความมั่นคงของข้อเท้า

ควรสังเกตว่า

  • ข้อเท้าพลิกข้างเดิมซ้ำ ๆ หรือไม่
  • ยืนขาเดียวข้างหนึ่งได้ยากกว่าอีกข้างหรือไม่
  • เดินขึ้นลงบันไดแล้วรู้สึกไม่มั่นคงหรือไม่
  • พื้นรองเท้าลื่น ดอกยางหมด หรือส้นเอียงหรือไม่
  • รองเท้าหลวมหรือแน่นจนเท้าเคลื่อนภายในรองเท้าหรือไม่

รองเท้าที่เก่า หลวม คับ พื้นลื่น หรือไม่พอดี อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการสะดุด หกล้ม และบาดเจ็บได้ Bradford District Care NHS Foundation Trust

5. มีอาการชา อ่อนแรง บวม หรือเท้าเปลี่ยนรูป

ควรเข้ารับการตรวจเมื่อรองเท้าสึกไม่เท่ากันร่วมกับอาการต่อไปนี้

  • ชา เสียวซ่า หรือความรู้สึกลดลง
  • ปลายเท้าอ่อนแรงหรือลากพื้น
  • เท้าหรือข้อเท้าบวมข้างเดียว
  • ผิวหนังแดง ร้อน หรือมีแผล
  • นิ้วเท้าหรือรูปเท้าเปลี่ยนไป
  • ลงน้ำหนักไม่ได้
  • ปวดรุนแรงหลังเกิดอุบัติเหตุ
  • มีเบาหวานและพบแผลหรือความรู้สึกผิดปกติที่เท้า

อาการชา อ่อนแรง หรือเดินลงน้ำหนักไม่ได้อาจไม่ได้เกิดจากรองเท้าเพียงอย่างเดียว และควรได้รับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์ Leeds Community Healthcare

ตรวจรองเท้าเบื้องต้นอย่างไร?

วางรองเท้าบนพื้นราบ

มองจากด้านหลัง หากรองเท้าข้างหนึ่งเอียงเข้าหรือออกมากกว่าชัดเจน แสดงว่าพื้นหรือส่วนประคองส้นอาจเสื่อมสภาพแล้ว

เปรียบเทียบดอกยางสองข้าง

สังเกตส้นเท้า ขอบด้านใน ขอบด้านนอก และบริเวณหน้าเท้า หากดอกยางหายไปจนพื้นเรียบหรือมีจุดบางมาก ควรพิจารณาเปลี่ยนรองเท้า

กดพื้นชั้นกลาง

หากวัสดุยุบ แข็ง แตก หรือคืนตัวไม่เท่ากัน รองเท้าคู่นั้นอาจดูดซับแรงกระแทกได้ไม่ดีเหมือนเดิม

ตรวจด้านในรองเท้า

ดูรอยยุบของแผ่นรอง รอยเสียดสีบริเวณนิ้วเท้า และส่วนส้นด้านใน หากขาดหรือเสียรูป อาจทำให้เท้าเคลื่อนภายในรองเท้า

บันทึกการเดิน

อาจให้คนใกล้ตัวถ่ายวิดีโอขณะเดินจากด้านหน้า ด้านหลัง และด้านข้างบนพื้นราบ เพื่อใช้ประกอบการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ไม่ควรใช้วิดีโอวินิจฉัยโรคด้วยตนเอง

เลือกรองเท้าอย่างไรให้เหมาะกับเท้า?

  • เลือกตามกิจกรรม เช่น เดิน วิ่ง หรือเล่นกีฬาเฉพาะประเภท
  • ทดลองรองเท้าทั้งสองข้างและยึดขนาดตามเท้าข้างที่ใหญ่กว่า
  • ให้ปลายเท้ามีพื้นที่ขยับ ไม่บีบนิ้ว
  • เลือกรองเท้าที่กระชับบริเวณส้น แต่ไม่เสียดสี
  • ใช้เชือกหรือสายรัดเพื่อยึดเท้าให้อยู่กับที่
  • เลือกพื้นรองเท้าที่มั่นคงและมีแรงยึดเกาะเหมาะสม
  • เปลี่ยนรองเท้าเมื่อพื้นสึกเอียง ดอกยางหมด หรือชั้นรองรับยุบตัว
  • อย่าฝืนใช้รองเท้าที่ต้องรอให้ “ใส่แล้วค่อยขยาย”

เท้าสองข้างมักมีขนาดไม่เท่ากันเล็กน้อย การเลือกขนาดตามเท้าข้างที่ใหญ่กว่าและทดลองเดินก่อนซื้อช่วยลดการบีบและการเสียดสีได้ apma.org

จำเป็นต้องตัดแผ่นรองเท้าหรือไม่?

ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน รอยสึกที่ไม่เท่ากันเพียงอย่างเดียวไม่ใช่เหตุผลเพียงพอที่จะสั่งทำแผ่นรองเฉพาะบุคคล การพิจารณาควรอาศัยอาการ การตรวจเท้า ช่วงการเคลื่อนไหว กำลังกล้ามเนื้อ และการวิเคราะห์ท่าเดิน

หากมีอาการปวดหรือการเดินผิดปกติ ผู้เชี่ยวชาญอาจแนะนำตั้งแต่การเปลี่ยนรองเท้า ฝึกกล้ามเนื้อและการทรงตัว ปรับกิจกรรม ไปจนถึงการใช้แผ่นรองเท้าตามความเหมาะสม APMA MAIN

รอยสึกรองเท้าที่ต่างกันเล็กน้อยอาจเกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติ แต่หากความแตกต่างชัดขึ้นอย่างรวดเร็ว ร่วมกับอาการปวด เดินกะเผลก ข้อเท้าพลิกบ่อย ชา อ่อนแรง หรือเสียการทรงตัว ไม่ควรแก้ด้วยการเปลี่ยนรองเท้าอย่างเดียว ควรตรวจหาสาเหตุเพื่อป้องกันอาการเรื้อรังและการบาดเจ็บในอนาคต