อุปกรณ์สำคัญต่อจากเขียงฝึก คือ ไม้พาย ไม้พายที่ใช้ในขบวนพยุหยาตราทางชลมารค แบ่งออกเป็น 2 ประเภท ได้แก่
1. พายใบข้าว มีลักษณะใบพายที่เรียวยาวเหมือนใบต้นข้าว ได้แก่ พายทองใช้สำหรับเรือพระที่นั่ง 4 ลำ มีเรือพระที่นั่งสุพรรณหงส์ เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ เรือพระที่นั่งอนันตนาคราช และเรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ พายเงินใช้สำหรับเรือรูปสัตว์และเรือคู่ชัก ระยะกินน้ำน้อยกว่าพายใบขนุน เน้นความสวยงามของท่วงท่าที่ถูกต้องตามโบราณราชประเพณี
2. พายใบขนุน มีลักษณะใบพายกลมป้อมเหมือนใบขนุน ใบพายจะใหญ่กว่า ได้แก่ พายดำหรือพายน้ำมัน สาเหตุที่เรียกว่าพายน้ำมัน เนื่องจากพายทาด้วยสีน้ำมันสีดำ ใช้สำหรับเรือดั้ง เรือแซง เรือแตงโม เรืออีเหลือง เรือตำรวจ เรือทองขวานฟ้า เรือทองบ้าบิ่น เรือเสือทยานชล และเรือเสือคำรณสินธุ์ ระยะกินน้ำเยอะกว่าพายใบข้าว
ขอขอบคุณเจ้าของภาพ
ขอขอบคุณข้อมูลจาก : สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ
