1. คราบบนลิ้น โดยเฉพาะโคนลิ้น
ผิวลิ้นมีร่องเล็ก ๆ ที่สะสมแบคทีเรีย เศษอาหาร และเซลล์ที่หลุดลอก แบคทีเรียบางชนิดสร้างสารประกอบกำมะถันซึ่งมีกลิ่นไม่พึงประสงค์
วิธีดูแล:
- ใช้ที่ขูดลิ้นหรือแปรงลิ้นเบา ๆ วันละครั้ง
- เริ่มจากบริเวณกลางลิ้นแล้วค่อยขยับไปด้านหลังเท่าที่ไม่กระตุ้นให้อาเจียน
- ไม่ควรขูดแรงจนลิ้นเจ็บหรือเลือดออก
2. ซอกฟันและแนวขอบเหงือก
แปรงสีฟันเข้าไม่ถึงซอกฟันทั้งหมด เศษอาหารและคราบจุลินทรีย์ที่ตกค้างจึงอาจหมักหมม รวมถึงทำให้เหงือกอักเสบ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของกลิ่นปากเรื้อรัง
วิธีดูแล:
- ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันอย่างน้อยวันละครั้ง
- แปรงบริเวณรอยต่อระหว่างฟันกับเหงือกอย่างนุ่มนวล
- หากเหงือกบวม แดง มีเลือดออก หรือมีกลิ่นติดไหมขัดฟันบ่อย ควรพบทันตแพทย์
3. ภาวะปากแห้งและน้ำลายน้อย
น้ำลายช่วยชะล้างเศษอาหารและควบคุมเชื้อจุลินทรีย์ เมื่อปากแห้งจากการดื่มน้ำน้อย นอนอ้าปาก สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ หรือผลข้างเคียงจากยาบางชนิด กลิ่นปากจึงเกิดได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะหลังตื่นนอน
วิธีดูแล:
- จิบน้ำเป็นระยะตลอดวัน
- เคี้ยวหมากฝรั่งปราศจากน้ำตาลเพื่อกระตุ้นน้ำลาย
- ลดบุหรี่ แอลกอฮอล์ และคาเฟอีน หากสังเกตว่าทำให้ปากแห้ง
- ไม่ควรหยุดหรือปรับยาประจำเอง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
4. รีเทนเนอร์ ฟันปลอม หรืออุปกรณ์ในช่องปาก
คราบแบคทีเรียและเศษอาหารสามารถเกาะตามร่องของรีเทนเนอร์ ฟันปลอม เฝือกสบฟัน หรือเครื่องมือจัดฟันได้ แม้ฟันจริงจะสะอาดแล้วก็ตาม
วิธีดูแล:
- ทำความสะอาดอุปกรณ์ทุกวันตามคำแนะนำของทันตแพทย์
- ล้างกล่องใส่อุปกรณ์และปล่อยให้แห้งสม่ำเสมอ
- ไม่ใช้ยาสีฟันขัดอุปกรณ์บางชนิด เพราะอาจทำให้เกิดรอยและสะสมคราบง่ายขึ้น
- ไม่ใส่ฟันปลอมนอน หากทันตแพทย์ไม่ได้แนะนำเป็นอย่างอื่น
5. คอ จมูก ทอนซิล หรือกรดไหลย้อน
น้ำมูกไหลลงคอ ไซนัสอักเสบ ทอนซิลอักเสบ หรือนิ่วทอนซิลอาจทำให้มีกลิ่นจากด้านหลังช่องปากได้ ส่วนกรดไหลย้อนอาจเกี่ยวข้องกับกลิ่นปากในบางคน โดยมักมีอาการแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือรสขมร่วมด้วย
วิธีดูแล:
- กลั้วคอด้วยน้ำสะอาดและรักษาความสะอาดช่องปาก
- ไม่ควรใช้อุปกรณ์แข็งแคะนิ่วทอนซิล เพราะอาจทำให้บาดเจ็บหรือเลือดออก
- หากมีคัดจมูกเรื้อรัง เจ็บคอ กลืนลำบาก นิ่วทอนซิลเกิดซ้ำ หรืออาการกรดไหลย้อน ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ
เช็กให้ชัดว่ากลิ่นมาจากไหน
ลองใช้ไหมขัดฟันบริเวณฟันกรามแล้วดมไหม หรือใช้ที่ขูดลิ้นบริเวณโคนลิ้น หากมีกลิ่นชัด อาจช่วยระบุจุดที่สะสมคราบได้ แต่ไม่สามารถทดแทนการตรวจช่องปากโดยทันตแพทย์
ควรพบทันตแพทย์หากกลิ่นปากไม่ดีขึ้นหลังดูแลต่อเนื่องประมาณ 2–3 สัปดาห์ หรือมีเหงือกบวม เลือดออก ปวดฟัน ฟันโยก แผลในปาก ก้อนบวม กลืนลำบาก หรือปากแห้งผิดปกติ เพื่อประเมินฟันผุ โรคเหงือก การติดเชื้อ และสาเหตุอื่น ๆ
ข้อมูลอ้างอิง: NHS – Bad breath, NIDCR – Dry Mouth, American Dental Association – Xerostomia
