สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ดำเนินงานประดับ “ลายพื้นป่าผนังพระหีบจันทน์” ซึ่งเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของพระหีบจันทน์ สำหรับใช้ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง โดยทุกขั้นตอนสะท้อนถึงความประณีต พิถีพิถัน และภูมิปัญญาด้านศิลปกรรมไทยที่สืบทอดมาอย่างยาวนาน เพื่อรังสรรค์พระหีบจันทน์ให้มีความวิจิตรงดงามสมพระเกียรติ

การจัดทำลายพื้นป่าผนังพระหีบจันทน์ครั้งนี้ ใช้ไม้จันทน์หอมจากอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นวัสดุหลัก โดยมีแบบลวดลายที่ออกแบบโดยอาจารย์สมชาย ศุภลักษณ์อำไพพร ก่อนนำเข้าสู่กระบวนการสร้างสรรค์ของช่างผู้เชี่ยวชาญจากสำนักช่างสิบหมู่ ซึ่งประกอบด้วย 6 ขั้นตอนสำคัญ

รูปภาพบทความ

ขั้นตอนที่ 1 การเพลาะไม้จันทน์หอม เริ่มจากนำไม้จันทน์หอมจำนวน 2 แผ่น มาขัดตกแต่งสันไม้บริเวณที่จะเชื่อมต่อกัน เพื่อให้ได้ขนาดความกว้างตามแบบที่กำหนด จากนั้นใช้กาวลาเท็กซ์ผสมผงขี้เลื่อยไม้จันทน์หอมเป็นวัสดุประสาน รอจนแห้งสนิท ก่อนขัดตกแต่งพื้นผิวให้เรียบเนียนและพร้อมสำหรับการทำลวดลาย

ขั้นตอนที่ 2 การติดแบบลวดลาย นำแบบลายพื้นป่าผนังพระหีบจันทน์ ซึ่งออกแบบโดยอาจารย์สมชาย ศุภลักษณ์อำไพพร มาติดลงบนแผ่นไม้จันทน์หอมด้วยกาวสเปรย์ เพื่อใช้เป็นแนวทางในการฉลุลวดลายให้ได้รูปทรงและรายละเอียดตามที่ออกแบบไว้

ขั้นตอนที่ 3 การเจาะรูตามแบบ เมื่อเตรียมแผ่นไม้และติดแบบลวดลายเรียบร้อยแล้ว ช่างจะนำแผ่นไม้จันทน์หอมเข้าเครื่องสว่านแท่น เพื่อเจาะรูตามตำแหน่งที่กำหนดไว้บนลวดลาย เป็นการเตรียมช่องสำหรับสอดใบเลื่อยฉลุในขั้นตอนต่อไป

ขั้นตอนที่ 4 การฉลุลวดลาย ช่างใช้โครงเลื่อยฉลุค่อย ๆ ฉลุเนื้อไม้ตามแนวลวดลายที่กำหนดไว้ ขั้นตอนนี้ต้องอาศัยความชำนาญ ความแม่นยำ และความละเอียดรอบคอบ เพื่อให้ลวดลายมีความประณีตและคงรูปตามแบบที่วางไว้

ขั้นตอนที่ 5 การลงสีทอง หลังจากฉลุลวดลายเสร็จสมบูรณ์ ช่างจะลงสีทองบนลายพื้นป่าผนังพระหีบจันทน์ เพื่อเพิ่มความโดดเด่นและความวิจิตรงดงามให้แก่ลวดลาย ก่อนนำไปประดับบนองค์พระหีบจันทน์

รูปภาพบทความ

ขั้นตอนที่ 6 การประดับบนพระหีบจันทน์ ขั้นตอนสุดท้ายเป็นการนำชิ้นงานลายพื้นป่าผนังพระหีบจันทน์ที่ผ่านการฉลุและลงสีทองเรียบร้อยแล้ว มาประดับบนพระหีบจันทน์ตามตำแหน่งที่กำหนด เพื่อให้องค์ประกอบของพระหีบจันทน์มีความสมบูรณ์และงดงามสมพระเกียรติ

การจัดสร้างและประดับลายพื้นป่าผนังพระหีบจันทน์ ไม่เพียงแสดงให้เห็นถึงทักษะและความเชี่ยวชาญของช่างศิลป์ไทยเท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงการสืบสานภูมิปัญญางานช่างสิบหมู่ ทั้งการเลือกใช้วัสดุธรรมชาติ การฉลุลวดลายด้วยมือ และการตกแต่งอย่างประณีตในทุกรายละเอียด

รูปภาพบทความ

ผลงานดังกล่าวจึงนับเป็นส่วนหนึ่งของศิลปกรรมอันทรงคุณค่า ที่ช่างฝีมือไทยร่วมกันสร้างสรรค์ด้วยความวิริยะอุตสาหะ เพื่อถวายพระเกียรติสูงสุดแด่สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตลอดจนเป็นการอนุรักษ์และสืบทอดมรดกทางศิลปวัฒนธรรมไทยให้คงอยู่สืบไป

แหล่งข้อมูล: สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร