รู้จัก ART! ดีลการค้าไทย-สหรัฐฯ  เคลียร์ชัดประโยชน์ที่ไทยได้รับจากการเจรจา ช่วยสินค้าไทยสู้ภาษีมาตรา 301 ในตลาดสหรัฐฯ

ประเทศไทยและสหรัฐอเมริกาได้บรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญของ ความตกลงว่าด้วยการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade: ART) โดย นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และ นายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้ร่วมลงนามในแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement on ART) เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ เพื่อสร้างกรอบการค้าที่มั่นคงและรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ

ทำความเข้าใจ "มาตรการภาษีสหรัฐฯ" กับคู่ค้า

สหรัฐฯ มีมาตรการทางกฎหมายในการจัดเก็บภาษีและควบคุมการนำเข้าสินค้าจากประเทศคู่ค้าในหลายรูปแบบ ได้แก่:

  • มาตรา 301 (Section 301): ใช้จัดการประเทศคู่ค้าที่ถูกมองว่ามีนโยบายเลือกปฏิบัติต่อธุรกิจสหรัฐฯ แบ่งเป็น 3 ประเด็นหลัก:

    1. แรงงานภาคบังคับ (Forced Labor): สหรัฐฯ กำหนดภาษีเพิ่มเติม 12.5% (ซึ่งปัจจุบันสินค้าไทยกว่า 2,120 รายการได้รับการยกเว้นตามเงื่อนไข)

    2. กำลังการผลิตส่วนเกิน (Overcapacity): อยู่ระหว่างรอผลการพิจารณา ซึ่งไทยได้ยื่นชี้แจงแล้วว่าไม่มีการอุดหนุนจากภาครัฐ

    3. ทรัพย์สินทางปัญญา (IPR): ประเทศไทยไม่อยู่ในข่าย-โดนลงโทษ

  • มาตรา 232 (Section 232): มาตรการปกป้องความมั่นคงแห่งชาติ จัดเก็บภาษีในอัตรา 10–50% กับ 7 กลุ่มสินค้าสำคัญ ได้แก่ ยานยนต์, เหล็ก/อลูมิเนียม, ยา, ไม้, เซมิคอนดักเตอร์, โดรน และโซลาร์เซลล์

  • มาตรา 122 (Section 122): มาตรการแก้ไขปัญหาดุลการชำระเงิน (ปัจจุบันหมดอายุแล้ว)

  • มาตรการอื่น ๆ: อาทิ ภาษีทุ่มตลาด (AD), ภาษีอุดหนุน (CVD) และมาตรการตอบโต้การหลบเลี่ยง (AC)

ประเทศไทยได้อะไรจากข้อตกลง ART?

ข้อตกลง ART คือความตกลงทางการค้าสองฝ่ายที่มุ่งลดอุปสรรคทั้งทางภาษีและมาตรการที่ไม่ใช่ภาษี (NTBs) เพื่อเปิดโอกาสทางการค้า ส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล และร่วมมือกันป้องกันการแอบอ้างสวมสิทธิ์สินค้าจากประเทศที่สาม (Transshipment)

ประโยชน์หลักที่ไทยได้รับจากการเจรจา:

  1. คุมเพดานภาษีมาตรา 301: ตั้งเป้าหมายอัตราภาษีรวมตามมาตรา 301 ให้อยู่ในระดับ น้อยกว่าหรือเท่ากับ 19% โดยอยู่ระหว่างการเจรจาผลักดันให้ลดลงมาเหลือ 10% เพื่อให้เท่าเทียมหรือดีกว่าประเทศเพื่อนบ้านที่ลงนามข้อตกลงไปก่อนหน้านี้

  2. รักษาความสามารถในการแข่งขัน: ช่วยให้สินค้าไทยไม่เสียเปรียบด้านราคา สามารถครองส่วนแบ่งในตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย ซึ่งมีมูลค่ากว่า 2.37 ล้านล้านบาท

  3. ขยายความร่วมมือเศรษฐกิจ: เปิดทางความร่วมมือด้านเทคโนโลยี นวัตกรรม การลงทุน และการอำนวยความสะดวกทางศุลกากร

กางแผน 4 ด่านสำคัญ ก่อน ART มีผลบังคับใช้จริง

กระทรวงพาณิชย์ยืนยันว่าการลงนาม Joint Statement เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่มีผลเป็นการลดภาษีหรือเปิดตลาดทันที โดยข้อตกลงฉบับสมบูรณ์ต้องผ่าน 4 ด่านสำคัญ ตามกระบวนการกฎหมาย ดังนี้:

[ด่านที่ 1] ร่างกฎหมาย & NDA
   └─ อยู่ภายใต้ข้อตกลงรักษาความลับ ทีมกฎหมายสองฝ่ายร่วมตรวจทานร่างความตกลงฉบับสมบูรณ์
          │
          ▼
[ด่านที่ 2] คณะรัฐมนตรี (ครม.)
   └─ เสนอรายละเอียดความตกลงให้ ครม. พิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนลงนามฉบับสมบูรณ์
          │
          ▼
[ด่านที่ 3] รับฟังความคิดเห็น (Public Hearing)
   └─ เปิดกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากภาคประชาชน ภาคเอกชน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
          │
          ▼
[ด่านที่ 4] รัฐสภา
   └─ เสนอรัฐสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบตามขั้นตอนรัฐธรรมนูญ ก่อนประกาศบังคับใช้จริง