วันที่ 14 พ.ย.69 - สถานการณ์แม่น้ำสาย อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย กลับมาเป็นที่กังวล หลังวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) สาขาแม่สาย ตรวจพบว่าน้ำดิบมีความขุ่นสูงผิดปกติถึง 14,000 NTU ขณะที่ระบบกรองน้ำรองรับความขุ่นได้ประมาณ 6,000 NTU ทำให้ต้องหยุดผลิตและจ่ายน้ำประปาชั่วคราว เหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลกระทบต่อประชาชนในตำบลแม่สายและตำบลเวียงพางคำ รวม 14 หมู่บ้าน ก่อนที่เจ้าหน้าที่จะทยอยฟื้นฟูระบบผลิตและจ่ายน้ำกลับมาได้ โดยข้อมูลจาก กปภ.ในวันที่ 10 พฤศจิกายน ระบุว่าการจ่ายน้ำกลับเข้าสู่ภาวะปกติแล้ว แต่ยังต้องเฝ้าระวังคุณภาพน้ำดิบอย่างต่อเนื่อง
พบสารหนูในแม่น้ำสายสูงเกินมาตรฐาน 25 เท่า
นอกจากปัญหาความขุ่น สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 (เชียงใหม่) ยังตรวจพบสารหนูในแม่น้ำสาย บริเวณบ้านหัวฝาย เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน ด้วยชุดทดสอบภาคสนาม มีความเข้มข้นประมาณ 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร เทียบกับค่ามาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินที่กำหนดไว้ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือสูงกว่าเกณฑ์ 25 เท่า เจ้าหน้าที่เก็บตัวอย่างน้ำจาก 3 จุดในแม่น้ำสาย ส่งตรวจวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ เพื่อตรวจสอบระดับสารหนูและโลหะหนักอย่างละเอียด ผลตรวจภาคสนามดังกล่าวจึงยังไม่ใช่ผลยืนยันขั้นสุดท้าย ขณะเดียวกัน ตัวเลขสารหนูที่พบเป็นค่าจากแม่น้ำซึ่งใช้เป็นแหล่งน้ำดิบ ไม่ใช่ผลตรวจน้ำประปาที่ผ่านระบบบำบัดแล้ว
เชียงรายวางแผน 3 ระยะ หาแหล่งน้ำสำรอง
นายชูชีพ พงษ์ไชย ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย มอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งจัดหาแหล่งน้ำสำรอง เพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนเผชิญปัญหาน้ำประปาขาดแคลนซ้ำ แผนสำคัญประกอบด้วย การจัดเตรียมน้ำสำรองในระยะฉุกเฉิน การพัฒนาระบบผันน้ำจากแม่น้ำโขงเข้าสู่พื้นที่แม่สาย ซึ่งมีรายงานความคืบหน้าโครงการประมาณ 50% และคาดแล้วเสร็จในปี 2571 รวมถึงศึกษาแหล่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำแม่คำและแม่สแลบ เพื่อรองรับความต้องการระยะยาว การพัฒนาแหล่งน้ำใหม่มีเป้าหมายลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาแม่น้ำสายเพียงแห่งเดียว และสร้างความมั่นคงด้านน้ำประปาให้กับประชาชนในพื้นที่ชายแดน
ชาวบ้านห่วงผลกระทบต่อพื้นที่เกษตรกว่า 6 หมื่นไร่
ปัญหาสารปนเปื้อนยังสร้างความกังวลให้เกษตรกรที่ใช้น้ำจากแม่น้ำสายและแม่น้ำรวกในการเพาะปลูก โดยกลุ่มเกษตรกรระบุว่ามีพื้นที่ที่ต้องการแหล่งน้ำสำรองกว่า 60,500 ไร่ และกังวลว่าโลหะหนักอาจสะสมในดินหรือตะกอนจนกระทบผลผลิตระยะยาว โดยเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน ตัวแทนชุมชนและเกษตรกรในอำเภอแม่สายได้ยื่นข้อเรียกร้อง 9 ประเด็นถึงนายกรัฐมนตรี ผ่านนายอำเภอแม่สาย โดยขอให้เร่งจัดหาน้ำสะอาด ตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ และพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรที่ปลอดภัย ส่วนข้อสงสัยว่าการปนเปื้อนเชื่อมโยงกับกิจกรรมเหมืองแร่ในพื้นที่ต้นน้ำฝั่งเมียนมาหรือไม่ ยังต้องอาศัยข้อมูลการตรวจสอบและหลักฐานทางวิทยาศาสตร์เพื่อระบุสาเหตุอย่างชัดเจน
สธ.เตือนอย่าใช้น้ำแม่น้ำสายโดยตรง
กระทรวงสาธารณสุขแนะนำให้ประชาชนหลีกเลี่ยงการนำน้ำจากแม่น้ำสายมาใช้ดื่ม ประกอบอาหาร หุงข้าว หรือล้างผักผลไม้ รวมถึงงดลงเล่นน้ำและหลีกเลี่ยงการบริโภคสัตว์น้ำจากพื้นที่เสี่ยง จนกว่าจะมีผลตรวจยืนยันความปลอดภัย กรมอนามัยย้ำว่า การต้มน้ำหรือเติมคลอรีนไม่สามารถกำจัดสารหนูได้ ประชาชนควรใช้น้ำจากระบบประปาหรือแหล่งน้ำที่ผ่านการตรวจสอบและรับรองคุณภาพเท่านั้น
แม้การจ่ายน้ำประปาจะกลับมาเป็นปกติแล้ว แต่คำถามสำคัญของชาวแม่สายยังคงอยู่ นั่นคือการตรวจสอบต้นตอสารปนเปื้อน การเฝ้าระวังสุขภาพ และการจัดหาแหล่งน้ำที่ปลอดภัยอย่างยั่งยืน เพื่อไม่ให้ปัญหานี้เกิดซ้ำในอนาคต
