วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เปิดเผยถึงแนวทางรับมือสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 และความเสี่ยงจากภัยแล้งในพื้นที่กรุงเทพมหานคร โดยเตรียมเดินหน้า 3 มาตรการสำคัญ ได้แก่ การเพิ่มประสิทธิภาพระบบพยากรณ์ฝุ่นด้วยเทคโนโลยี Superstation จากประเทศจีน การควบคุมมลพิษจากยานพาหนะผ่านโครงการ Green List และการประสานจังหวัดปริมณฑลเพื่อลดการเผาชีวมวล

พร้อมแสดงความกังวลต่อแนวโน้มการเกิดภัยแล้งจากปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño) ซึ่งอาจทำให้สภาพอากาศแห้งและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเผาในพื้นที่เกษตรกรรม ส่งผลให้ปัญหาฝุ่น PM2.5 รุนแรงขึ้นได้

มาตรการที่ 1 ใช้ Superstation วิเคราะห์ฝุ่นเรียลไทม์ เพิ่มความแม่นยำการพยากรณ์

นายชัชชาติเปิดเผยว่า กรุงเทพมหานครได้ยกระดับระบบตรวจวัดและพยากรณ์คุณภาพอากาศ โดยได้รับการสนับสนุนเทคโนโลยี Superstation จากประเทศจีน เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการวิเคราะห์ฝุ่นละออง PM2.5 อย่างละเอียด

Superstation เป็นสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศขั้นสูงที่สามารถวิเคราะห์ข้อมูลฝุ่นละอองและองค์ประกอบทางเคมีแบบเรียลไทม์ ช่วยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าใจลักษณะและพฤติกรรมของฝุ่นได้มากกว่าการตรวจวัดปริมาณฝุ่นเพียงอย่างเดียว

ข้อมูลจากระบบดังกล่าวจะช่วยสนับสนุนการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดมลพิษ การติดตามการเปลี่ยนแปลงของคุณภาพอากาศ และการพัฒนาระบบพยากรณ์ให้มีความแม่นยำมากขึ้น

ก่อนหน้านี้ กรุงเทพมหานครได้ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมแห่งประเทศจีน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อพัฒนาระบบตรวจวัดและวิเคราะห์มลพิษทางอากาศ โดยติดตั้งอุปกรณ์ที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมองว่า การมีข้อมูลที่ละเอียดและแม่นยำจะช่วยให้สามารถวางแผนรับมือสถานการณ์ฝุ่นได้ล่วงหน้า รวมถึงกำหนดมาตรการให้เหมาะสมกับสภาพอากาศและแหล่งกำเนิดมลพิษในแต่ละช่วงเวลา

มาตรการที่ 2 ขยาย Green List คุมรถขนส่ง 4 ล้อ ลดมลพิษจากเครื่องยนต์

มาตรการสำคัญอีกด้านคือการควบคุมมลพิษจากยานพาหนะ โดยกรุงเทพมหานครเดินหน้าขยายโครงการ Green List หรือบัญชีสีเขียว เพื่อส่งเสริมให้ผู้ประกอบการดูแลรักษาเครื่องยนต์และลดการปล่อยควันจากรถขนส่ง

นายชัชชาติระบุว่า มาตรการดังกล่าวจะขยายขอบเขตไปยังรถขนส่งเชิงพาณิชย์ 4 ล้อที่อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์ของโครงการ จากเดิมที่มุ่งเน้นรถบรรทุกขนาดใหญ่เป็นหลัก

สำหรับรถที่ประสงค์จะขึ้นทะเบียน Green List ต้องมีหลักฐานแสดงการบำรุงรักษาเครื่องยนต์ตามเงื่อนไขที่กรุงเทพมหานครกำหนด เช่น การเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง และการเป่าหรือเปลี่ยนไส้กรองอากาศ

ทั้งนี้ หากสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 เข้าขั้นวิกฤต กรุงเทพมหานครสามารถประกาศใช้มาตรการเขตมลพิษต่ำ หรือ Low Emission Zone (LEZ) เพื่อจำกัดการเข้าพื้นที่ของรถที่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดและไม่ผ่านเกณฑ์ที่กำหนด

อย่างไรก็ตาม การจำกัดรถเข้าพื้นที่ต้องเป็นไปตามประกาศและเงื่อนไขของกรุงเทพมหานครในแต่ละช่วง ไม่ได้หมายความว่ารถยนต์ส่วนบุคคล 4 ล้อทุกคันที่ไม่ได้ลงทะเบียน Green List จะถูกห้ามเข้ากรุงเทพฯ โดยอัตโนมัติ

เปิดลงทะเบียน Green List รับฤดูฝุ่นปี 2570

กรุงเทพมหานครเปิดระบบลงทะเบียนบัญชีสีเขียวสำหรับฤดูฝุ่นปี 2570 เพื่อให้ผู้ประกอบการรถขนส่งที่เข้าเกณฑ์สามารถยื่นหลักฐานการบำรุงรักษาเครื่องยนต์ได้ล่วงหน้า

เจ้าของรถหรือผู้ประกอบการสามารถตรวจสอบหลักเกณฑ์และลงทะเบียนได้ที่เว็บไซต์ https://greenlist.bangkok.go.th

ตามข้อมูลที่กรุงเทพมหานครเผยแพร่ การลงทะเบียนครอบคลุมรถขนส่งที่จดทะเบียนตามพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. 2522 ซึ่งรวมถึงรถโดยสาร รถบรรทุก และรถขนส่งขนาดเล็กตามประเภทที่กำหนด

กรุงเทพมหานครแนะนำให้ผู้ประกอบการเตรียมเอกสารหลักฐานการบำรุงรักษาและลงทะเบียนให้เรียบร้อยก่อนเข้าสู่ช่วงที่มีแนวโน้มเกิดฝุ่นสะสมสูง เพื่อป้องกันผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและการขนส่งสินค้า

มาตรการที่ 3 ประสานจังหวัดปริมณฑล กวดขันการเผาชีวมวล

นายชัชชาติกล่าวว่า อีกหนึ่งสาเหตุสำคัญของปัญหาฝุ่น PM2.5 คือการเผาชีวมวล โดยเฉพาะการเผาในพื้นที่เกษตรกรรม ซึ่งฝุ่นและควันสามารถเคลื่อนตัวตามกระแสลมเข้ามาสะสมในพื้นที่กรุงเทพมหานครได้

กรุงเทพมหานครจึงต้องประสานความร่วมมือกับจังหวัดปริมณฑลและกระทรวงมหาดไทย เพื่อยกระดับการควบคุมการเผาในพื้นที่รอบกรุงเทพฯ

การดำเนินงานจะเน้นการติดตามพื้นที่เสี่ยง การประสานข้อมูล และการหามาตรการลดการเผาที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่

ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครระบุว่า การแก้ไขปัญหาฝุ่นไม่สามารถดำเนินการเฉพาะภายในเขตกรุงเทพฯ ได้ เนื่องจากมลพิษทางอากาศไม่มีขอบเขตตามพื้นที่ปกครอง จึงจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างจังหวัด

โดยเฉพาะพื้นที่เกษตรกรรมที่มีการเผาเศษวัสดุเหลือใช้หลังการเก็บเกี่ยว ต้องหารือแนวทางลดการเผาหรือวิธีจัดการวัสดุทางการเกษตรที่เหมาะสม เพื่อลดผลกระทบต่อคุณภาพอากาศโดยไม่เพิ่มภาระให้เกษตรกรเกินความจำเป็น

“ชัชชาติ” ห่วงเอลนีโญเพิ่มความเสี่ยงภัยแล้ง แม้บางพื้นที่ยังเผชิญน้ำท่วม

นอกจากการรับมือฝุ่น PM2.5 แล้ว นายชัชชาติยังกล่าวถึงความกังวลเกี่ยวกับสถานการณ์ภัยแล้งที่อาจเกิดขึ้นจากอิทธิพลของปรากฏการณ์เอลนีโญ

แม้ในช่วงที่ผ่านมา ประเทศไทยบางพื้นที่จะได้รับผลกระทบจากฝนตกหนักและน้ำท่วม แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความเสี่ยงขาดแคลนน้ำในระยะต่อไป

โดยผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครตั้งข้อสังเกตว่า ปริมาณน้ำในเขื่อนยังไม่ได้เต็มความจุทั้งหมด จึงจำเป็นต้องติดตามสถานการณ์น้ำอย่างใกล้ชิดและเตรียมแผนรองรับความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ

ทั้งนี้ การเกิดเอลนีโญและผลกระทบต่อปริมาณฝนในประเทศไทยยังต้องติดตามข้อมูลพยากรณ์จากหน่วยงานอุตุนิยมวิทยาและหน่วยงานบริหารจัดการน้ำอย่างต่อเนื่อง

ภัยแล้งอาจซ้ำเติมฝุ่น PM2.5 หลังพื้นที่แห้งเพิ่มความเสี่ยงการเผา

นายชัชชาติระบุว่า ความแห้งแล้งเป็นอีกปัจจัยที่อาจส่งผลให้ปัญหาฝุ่น PM2.5 มีความรุนแรงขึ้น เนื่องจากพื้นที่ที่แห้งและมีเศษวัสดุทางการเกษตรสะสมอาจเกิดการลุกไหม้หรือการเผาได้ง่ายขึ้น

เมื่อเกิดการเผาในช่วงที่สภาพอากาศไม่เอื้อต่อการระบายฝุ่น ควันและฝุ่นละอองขนาดเล็กอาจสะสมในชั้นบรรยากาศและส่งผลต่อคุณภาพอากาศในพื้นที่เมือง

ดังนั้น การเตรียมรับมือภัยแล้งจึงมีความเชื่อมโยงกับมาตรการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 โดยตรง โดยเฉพาะการป้องกันการเผาและการบริหารจัดการเศษวัสดุทางการเกษตร

เสนอหารือจังหวัดรอบข้าง ช่วยเกษตรกรลดการเผาอย่างเหมาะสม

ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครมองว่า หัวใจสำคัญของการแก้ไขปัญหาฝุ่นจากภาคการเกษตร คือการประสานความร่วมมือกับจังหวัดใกล้เคียง เพื่อหาแนวทางช่วยเหลือเกษตรกรให้สามารถลดการเผาได้จริง

โดยต้องพิจารณาทั้งการจัดการเศษวัสดุทางการเกษตร ทางเลือกในการใช้ประโยชน์จากวัสดุเหลือใช้ และมาตรการที่เหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจของเกษตรกร

การแก้ไขปัญหาจึงไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการควบคุมหรือห้ามเผา แต่ต้องหาแนวทางสนับสนุนให้เกษตรกรสามารถปรับเปลี่ยนวิธีการจัดการพื้นที่เพาะปลูกได้อย่างเหมาะสม

กทม.เดินหน้าเตรียมความพร้อม รับมือฝุ่นและสภาพอากาศแปรปรวน

นายชัชชาติย้ำว่า กรุงเทพมหานครต้องเตรียมพร้อมรับมือทั้งสถานการณ์ฝุ่น PM2.5 และความเสี่ยงจากภัยแล้ง โดยไม่ประมาทต่อความเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ

สำหรับมาตรการลดฝุ่นทั้ง 3 ด้าน จะมุ่งเน้นการใช้ข้อมูลพยากรณ์ที่มีความแม่นยำ การควบคุมมลพิษจากยานพาหนะ และการลดแหล่งกำเนิดฝุ่นจากการเผาชีวมวล ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากประชาชน ผู้ประกอบการ และหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ใกล้เคียง

ขณะเดียวกัน กรุงเทพมหานครยังต้องติดตามสถานการณ์น้ำและแนวโน้มภัยแล้ง เพื่อเตรียมมาตรการรองรับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับประชาชนในระยะต่อไป

ประชาชนสามารถติดตามสถานการณ์คุณภาพอากาศผ่านระบบ AirBKK ของกรุงเทพมหานคร และตรวจสอบมาตรการควบคุมยานพาหนะผ่านช่องทางประชาสัมพันธ์ของ กทม. เพื่อเตรียมความพร้อมในช่วงที่มีค่าฝุ่นสูง