วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 เกษตรกรผู้ปลูกข้าวในจังหวัดชัยภูมิเริ่มทยอยเก็บเกี่ยวผลผลิตข้าวนาปี ท่ามกลางปัญหาต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น หลังหลายพื้นที่เผชิญภัยแล้งตั้งแต่ช่วงต้นฤดูเพาะปลูก ส่งผลให้ต้นข้าวเจริญเติบโตไม่เต็มที่และมีแนวโน้มให้ผลผลิตลดลง ขณะที่ผู้ประกอบการรถเกี่ยวข้าวปรับค่าบริการจากเดิมไร่ละ 700 บาท เป็น 800 บาท เพิ่มขึ้นไร่ละ 100 บาท ทำให้ชาวนาต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นในช่วงเก็บเกี่ยว
จังหวัดชัยภูมิมีพื้นที่ปลูกข้าวตามข้อมูลภาคสนามกว่า 1.2 ล้านไร่ โดยพันธุ์ข้าวที่นิยมปลูก ได้แก่ ข้าวเหนียว กข.6 และข้าวหอมมะลิ 105 ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญและแหล่งรายได้ของเกษตรกรจำนวนมาก
อย่างไรก็ตาม การเพาะปลูกปีนี้ได้รับผลกระทบจากสภาพอากาศที่แปรปรวน ทั้งฝนทิ้งช่วงและภัยแล้งในระยะเริ่มต้นเพาะปลูก ขณะที่บางพื้นที่นาลุ่มกลับได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม ส่งผลให้เกษตรกรต้องเผชิญความเสี่ยงตลอดฤดูกาลผลิต
ภัยแล้งต้นฤดูทำข้าวเสียหาย บางพื้นที่น้ำท่วมซ้ำ
จากการลงพื้นที่สำรวจสถานการณ์เก็บเกี่ยวข้าวนาปี พบว่าชาวนาหลายพื้นที่กำลังเร่งหารถเกี่ยวข้าวเพื่อเก็บเกี่ยวผลผลิต เนื่องจากต้นข้าวเริ่มสุกพร้อมเก็บเกี่ยวแล้ว
แต่ปัญหาที่พบคือ บางแปลงมีต้นข้าวเจริญเติบโตไม่สมบูรณ์ เนื่องจากขาดน้ำในช่วงต้นฤดูเพาะปลูก ทำให้ผลผลิตต่อไร่ลดลงเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา
ขณะเดียวกัน บางพื้นที่ที่เป็นนาลุ่มกลับประสบปัญหาน้ำท่วมในช่วงฤดูฝน ส่งผลกระทบต่อคุณภาพและปริมาณผลผลิตเช่นกัน
สถานการณ์ดังกล่าวทำให้เกษตรกรต้องเร่งเก็บเกี่ยวผลผลิตที่เหลืออยู่ เพื่อลดความเสี่ยงจากความเสียหายเพิ่มเติม และเตรียมนำข้าวเปลือกไปจำหน่ายหรือเก็บไว้บริโภคภายในครัวเรือน
ลมแรงทำต้นข้าวล้ม รถเกี่ยวทำงานยากและสิ้นเปลืองน้ำมัน
นอกจากภัยแล้งและน้ำท่วมแล้ว ชาวนายังเผชิญอุปสรรคจากสภาพอากาศในช่วงเก็บเกี่ยว โดยบางพื้นที่มีลมแรงทำให้ต้นข้าวล้มราบกับพื้น
เมื่อต้นข้าวล้ม รถเกี่ยวข้าวต้องใช้เวลาและความระมัดระวังมากขึ้นในการเก็บเกี่ยว เพื่อป้องกันการสูญเสียเมล็ดข้าวและความเสียหายต่อเครื่องจักร
สภาพแปลงนาที่มีความชื้นสูงหรือมีต้นข้าวล้มยังทำให้เครื่องจักรทำงานได้ช้าลง และอาจใช้น้ำมันเชื้อเพลิงมากกว่าการเก็บเกี่ยวในแปลงนาที่มีสภาพปกติ
ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นดังกล่าวจึงเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้ผู้ประกอบการรถเกี่ยวข้าวจำเป็นต้องปรับราคาค่าบริการในปีนี้
ค่ารถเกี่ยวพุ่งจากไร่ละ 700 เป็น 800 บาท เพิ่มขึ้น 100 บาท
สำหรับค่าบริการรถเกี่ยวข้าวในพื้นที่ จากเดิมปีที่ผ่านมาอยู่ที่ประมาณไร่ละ 700 บาท ปัจจุบันปรับเพิ่มเป็นไร่ละ 800 บาท หรือเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 14.3
ผู้ประกอบการรถเกี่ยวข้าวระบุว่า สาเหตุสำคัญมาจากต้นทุนค่าน้ำมันเชื้อเพลิงและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่สูงขึ้น ประกอบกับสภาพแปลงนาบางแห่งที่เก็บเกี่ยวยาก ทำให้ต้องใช้เวลาทำงานมากขึ้น
การปรับค่าบริการดังกล่าวส่งผลโดยตรงต่อเกษตรกร เพราะแม้ผลผลิตข้าวในปีนี้มีแนวโน้มลดลง แต่ยังต้องจ่ายค่าเก็บเกี่ยวในอัตราที่สูงกว่าเดิม
ตัวอย่างเช่น เกษตรกรที่มีพื้นที่นา 8 ไร่ หากจ่ายค่าเกี่ยวไร่ละ 800 บาท จะมีค่าเก็บเกี่ยวรวม 6,400 บาท เพิ่มจากอัตราเดิมไร่ละ 700 บาท ซึ่งมีค่าใช้จ่ายรวม 5,600 บาท หรือเพิ่มขึ้น 800 บาท โดยยังไม่รวมค่าใช้จ่ายด้านอื่น ๆ
ชาวนาวัย 72 ปี เผยปลูกข้าว 8 ไร่ เจอภัยแล้งต้องสูบน้ำช่วย แต่ผลผลิตยังลด
นางสุพัตรา คุ้มไข่น้ำ อายุ 72 ปี เกษตรกรบ้านโพนทอง หมู่ 2 ตำบลโพนทอง อำเภอเมืองชัยภูมิ เปิดเผยว่า ปีนี้ปลูกข้าวหอมมะลิ 105 ในพื้นที่กว่า 8 ไร่ แต่ผลผลิตไม่ดีเหมือนปีก่อน ๆ เนื่องจากช่วงต้นฤดูทำนาประสบปัญหาภัยแล้งและขาดแคลนน้ำ
แม้จะพยายามสูบน้ำเข้าพื้นที่นาเพื่อช่วยรักษาต้นข้าว แต่ปริมาณน้ำที่มีอยู่ก็ไม่เพียงพอต่อความต้องการ ทำให้ต้นข้าวบางส่วนแห้งตาย และบางส่วนเจริญเติบโตไม่สมบูรณ์
นางสุพัตราระบุว่า ปัญหาดังกล่าวทำให้คาดว่าจะได้ผลผลิตข้าวลดลงมากเมื่อเทียบกับปีก่อน ประกอบกับปีนี้ต้องจ่ายค่าจ้างรถเกี่ยวข้าวเพิ่มขึ้นอีก จึงยิ่งทำให้ต้นทุนการทำนาสูงขึ้น
สำหรับผลผลิตที่คาดว่าจะได้รับ อาจเหลือเพียงพอเก็บไว้บริโภคภายในครอบครัว และไม่เพียงพอสำหรับนำไปจำหน่ายสร้างรายได้เหมือนทุกปี
ต้นทุนทำนาสูงตั้งแต่เริ่มปลูกถึงเก็บเกี่ยว รายได้ยังไม่แน่นอน
สถานการณ์ที่เกิดขึ้นสะท้อนปัญหาต้นทุนการผลิตข้าวที่เกษตรกรต้องแบกรับตลอดฤดูกาล ไม่ได้จำกัดเฉพาะค่าจ้างรถเกี่ยวข้าวเท่านั้น
ตั้งแต่เริ่มต้นการเพาะปลูก ชาวนาต้องจ่ายค่าเตรียมดินและไถนา ค่าเมล็ดพันธุ์และแรงงานหว่านข้าว ค่าปุ๋ย รวมถึงค่าเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องสูบน้ำในช่วงที่ประสบภัยแล้ง
เมื่อเข้าสู่ระยะเก็บเกี่ยว ยังมีค่าใช้จ่ายสำหรับรถเกี่ยวข้าว และอาจมีค่าขนส่งข้าวเปลือกไปยังจุดรับซื้อหรือสถานที่จัดเก็บเพิ่มเติม
ขณะที่รายได้จากการจำหน่ายข้าวขึ้นอยู่กับปริมาณผลผลิต คุณภาพ ความชื้น และราคารับซื้อในแต่ละช่วงเวลา ทำให้เกษตรกรยังไม่สามารถประเมินได้แน่นอนว่าจะมีรายได้เหลือหลังหักต้นทุนมากน้อยเพียงใด
สำหรับเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากภัยแล้งอย่างหนัก อาจต้องเก็บผลผลิตไว้บริโภคภายในครอบครัวก่อน ส่งผลให้มีข้าวเหลือจำหน่ายลดลง และกระทบต่อรายได้จากการทำนาในปีนี้
ชาวนาหวังลดภาระต้นทุน หลังเจอทั้งภัยธรรมชาติและค่าเกี่ยวข้าวเพิ่ม
การเก็บเกี่ยวข้าวนาปีของจังหวัดชัยภูมิในปี 2569 จึงเป็นอีกหนึ่งฤดูกาลที่เกษตรกรต้องเผชิญความท้าทายจากหลายปัจจัยพร้อมกัน ทั้งภัยแล้ง น้ำท่วมบางพื้นที่ สภาพอากาศที่ส่งผลต่อการเก็บเกี่ยว และต้นทุนการใช้เครื่องจักรที่เพิ่มขึ้น
แม้การใช้รถเกี่ยวข้าวจะช่วยประหยัดเวลาและแรงงาน แต่ค่าบริการที่ปรับเพิ่มขึ้นทำให้เกษตรกรมีภาระค่าใช้จ่ายสูงขึ้นในช่วงที่ผลผลิตบางส่วนลดลง
เกษตรกรในพื้นที่จึงต้องติดตามสถานการณ์ราคาข้าวเปลือกและต้นทุนการเก็บเกี่ยวอย่างใกล้ชิด เพื่อประเมินรายได้สุทธิหลังสิ้นสุดฤดูกาลผลิต
ขณะที่ข้อมูลความเสียหายและผลผลิตข้าวนาปีของจังหวัดชัยภูมิทั้งหมด ยังต้องรอการรวบรวมและประเมินจากหน่วยงานด้านการเกษตรที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เห็นผลกระทบจากภัยแล้งและน้ำท่วมในภาพรวมอย่างชัดเจน 
