พระนารายณ์ประทับบนครุฑเป็นรูปสำคัญบนโขนเรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี อธิบายว่า นารายณ์เป็นพระนามหนึ่งของพระวิษณุ และสุบรรณเป็นชื่อเรียกครุฑ รูปที่เห็นจึงสัมพันธ์โดยตรงกับชื่อเรือ

กองทัพเรือร่วมกับกรมศิลปากรจัดสร้างเรือพระที่นั่งลำนี้ในโอกาสพระราชพิธีกาญจนาภิเษกปี 2539 เพื่อถวายพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร สร้อยชื่อรัชกาลที่ 9 บ่งบอกช่วงรัชสมัยของเรือลำปัจจุบัน และช่วยแยกจากชื่อเรือที่มีประวัติมาก่อน

รูปภาพบทความ

ทะเบียนพิพิธภัณฑ์อธิบายโขนเรือว่าเป็นรูปพระวิษณุประทับยืนบนครุฑ งานจำหลัก ลงรักปิดทอง และประดับกระจกปรากฏทั้งบริเวณโขนและตัวเรือ ส่วนกลางลำมีบัลลังก์กัญญาและแท่นประทับ

การอ่านรูปนี้ในทางศิลปกรรมเกี่ยวข้องกับคติพระวิษณุในศาสนาฮินดู ซึ่งพิพิธภัณฑ์เชื่อมโยงกับอิทธิพลที่มีต่อศิลปกรรมไทย ผู้ชมจึงควรแยกคำอธิบายคติความเชื่อออกจากประวัติการสร้างเรือ และใช้ชื่อพระนารายณ์หรือพระวิษณุให้ตรงกับองค์ที่ปรากฏ

ภาพระยะใกล้ช่วยให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างองค์พระนารายณ์กับครุฑ ส่วนภาพเต็มลำช่วยให้เข้าใจว่ารูปโขนเป็นองค์ประกอบหนึ่งของเรือพระที่นั่ง การอ่านชื่อเต็มควบคู่กับภาพทำให้จดจำได้ทั้งรูปลักษณ์และช่วงเวลาที่จัดสร้าง

แหล่งอ้างอิงท้ายบทความ : พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี — เรือพระที่นั่งนารายณ์ทรงสุบรรณ รัชกาลที่ 9 (ม.ป.ป.)