นางสาวทิพย์วรรณ วงศ์อัสสไพบูลย์ นักโบราณคดีชำนาญการ สังกัดสำนักศิลปากรที่ 8 ขอนแก่น กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม พร้อมด้วยทีมเจ้าหน้าที่ ลงพื้นที่สำรวจถ้ำผาเวียง ด้านหลังวัดถ้ำผาเวียง ตำบลนาแก อำเภอนาวัง จังหวัดหนองบัวลำภู หลังได้รับแจ้งการค้นพบภาพเขียนสีโบราณบริเวณผนังหน้าผาทางเข้าถ้ำธรรมาสน์ ซึ่งเป็นถ้ำขนาดเล็กฝั่งตรงข้ามถ้ำผาเวียง
จากการตรวจสอบสภาพและใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์วิเคราะห์ พบว่าเป็นภาพเขียนสีแดงยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่มีความโดดเด่นและชัดเจน โดยปรากฏเป็นภาพลิงไต่เถาวัลย์จำนวน 4 ตัว และภาพวัวกระทิงอยู่ด้านล่าง อีกทั้งยังพบร่องรอยการเขียนภาพทับซ้อนกันถึง 3 สมัย บ่งชี้ว่ามีการเข้ามาใช้พื้นที่อย่างน้อย 3 ครั้ง:
สมัยแรก: เป็นภาพรูปธรรม คือ ภาพสัตว์ (ลิงกำลังกระโจนและวัวกระทิง)
สมัยที่ 2: ถูกเขียนทับด้วยภาพนามธรรม ลวดลายหยักคต
สมัยที่ 3: ปรากฏเป็นภาพรอยพิมพ์ฝ่ามือมนุษย์โบราณ 2 จุด แบ่งเป็นรอยฝ่ามือผู้ใหญ่และเด็ก ซึ่งสะท้อนถึงการทำพิธีกรรม หรือการทำเครื่องหมายแสดงตัวตนว่าได้เดินทางมาถึงพื้นที่แห่งนี้แล้ว
นักโบราณคดีชำนาญการ ระบุว่า ภาพเหล่านี้อาจสะท้อนสิ่งที่มนุษย์ยุคโบราณพบเห็นในธรรมชาติ ทั้งสัตว์ป่า การล่าสัตว์ ตลอดจนพิธีกรรมตัดไม้ข่มนามก่อนออกล่าสัตว์ หรือเป็นพื้นที่ถ่ายทอดทักษะความรู้สู่คนรุ่นหลัง โดยคาดว่าภาพเขียนสีดังกล่าวมีอายุราว 3,500–4,000 ปี
นอกจากนี้ บริเวณใกล้เคียงยังค้นพบเศษภาชนะดินเผาลวดลายขีดเส้นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับโบราณวัตถุแหล่งบ้านเชียง จังหวัดอุดรธานี และเศษชิ้นส่วนกระดูกโบราณ เมื่อพิจารณาจากภาพถ่ายทางอากาศ พบว่าถ้ำผาเวียงตั้งอยู่กึ่งกลางเส้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมระหว่างลุ่มแม่น้ำเลยกับภูพระบาท จึงถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่เชื่อมโยงอารยธรรมโบราณในภาคอีสาน
ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่ได้บันทึกภาพและรวบรวมข้อมูลเพื่อจัดทำรายงานทางโบราณคดี สำหรับเตรียมการประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานและโบราณวัตถุต่อไป พร้อมฝากเตือนประชาชนและนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเยี่ยมชม ขอความร่วมมืออย่าแตะต้องหรือสัมผัสภาพเขียนสี และห้ามเก็บเศษภาชนะหรือกระดูกโบราณออกจากพื้นที่โดยเด็ดขาด เนื่องจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ทุกชิ้นมีความสำคัญยิ่งต่อการศึกษาค้นคว้าของนักโบราณคดี
กชณัฐ เครือคำ จ.หนองบัวลำภู ภาพ/ข่าว
