หลายหน่วยงานในจังหวัดสุรินทร์ร่วมลงพื้นที่สำรวจ “ปราสาทดินแดง” หรือ “ได่กระฮอม” ซากโบราณสถานกลางป่าเทือกเขาพนมดงรัก ในพื้นที่อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ หลังสถานที่ดังกล่าวได้รับความสนใจจากประชาชนและผู้ศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น
วันที่ 27 ตุลาคม 2569 เจ้าหน้าที่จากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยทับทัน–ห้วยสำราญ ฝ่ายปกครองอำเภอกาบเชิง เทศบาลตำบลโคกตะเคียน ทหารพราน 2600 ผู้นำชุมชน หน่วยพิทักษ์ป่าเขาแหลม และชุดเคลื่อนที่เร็วผลักดันช้างป่า ร่วมเดินเท้าประมาณ 6 กิโลเมตร ผ่านพื้นที่ป่าบริเวณใกล้ช่องมะเนื้อ เพื่อเข้าตรวจสอบจุดที่ชาวบ้านเรียก “ปราสาทดินแดง”
จุดดังกล่าวตั้งอยู่กลางป่าเทือกเขาพนมดงรัก ห่างจากปราสาทคะนาประมาณ 3 กิโลเมตร ที่ระดับความสูงราว 248 เมตร ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยทับทัน–ห้วยสำราญ อ.กาบเชิง จ.สุรินทร์
จากการสำรวจเบื้องต้น พบพื้นที่ตัวปราสาทมีแปลนใกล้เคียงรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ขนาดประมาณ 1 งาน โครงสร้างส่วนใหญ่พังทลาย เหลือเศษอิฐแดงกระจายอยู่ทั่วบริเวณ และมีกำแพงหินธรรมชาติล้อมรอบ ห่างจากตัวปราสาทประมาณ 10 เมตร
นอกจากนี้ ยังพบ ส่วนบัวยอดหินทราย วางอยู่บนพื้น รวมถึงร่องรอยที่คาดว่าอาจเกิดจากการขุดค้นหรือรบกวนพื้นที่ในอดีต
ข้อมูลจากผู้เผยแพร่และชาวบ้านในพื้นที่ประเมินเบื้องต้นว่า ซากโบราณสถานอาจมีอายุราว 1,000 ปี และเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมขอมในพื้นที่เทือกเขาพนมดงรัก อย่างไรก็ตาม อายุ ยุคสมัย และหน้าที่ดั้งเดิมของโบราณสถาน ยังต้องรอการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญด้านโบราณคดีและกรมศิลปากรอย่างเป็นทางการ
ส่วนเรื่องเล่าท้องถิ่นที่ระบุว่า พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นศาสนสถานในลัทธิไศวนิกาย และอาจเกี่ยวข้องกับเส้นทางสัญจรโบราณของผู้คนในหุบเขาเพื่อขึ้นไปประกอบพิธีบนภูเขา ยังเป็นข้อมูลจากความทรงจำและคำบอกเล่าของคนในพื้นที่ ซึ่งจำเป็นต้องมีหลักฐานทางโบราณคดีมาประกอบก่อนสรุปข้อเท็จจริง
“ปราสาทดินแดง” จึงเป็นอีกหนึ่งร่องรอยทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจของพื้นที่พนมดงรัก โดยหลังจากนี้ควรมีการสำรวจเชิงวิชาการ การบันทึกสภาพโบราณสถาน และกำหนดมาตรการดูแลพื้นที่ เพื่อป้องกันความเสียหายจากการรบกวนหรือการขุดค้นโดยไม่ได้รับอนุญาต
หากผลการตรวจสอบในอนาคตยืนยันคุณค่าทางโบราณคดี พื้นที่แห่งนี้อาจต่อยอดเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของจังหวัดสุรินทร์ได้ โดยต้องดำเนินการควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เนื่องจากตั้งอยู่ภายในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า
