วันที่ 21 ก.ค.69 - นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร เปิดเผยว่า การค้นพบเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 ระหว่างเจ้าหน้าที่ดำเนินการเคลื่อนย้ายโครงกระดูกชุดแรก หมายเลข 1–4 ออกจากหลุมขุดค้น เพื่อนำไปอนุรักษ์และศึกษาต่อในห้องปฏิบัติการ โบราณวัตถุที่พบเพิ่มเติมประกอบด้วยเครื่องประดับผมทองคำขนาดใหญ่ 1 รายการ ต่างหูทองคำทรงกระบอก 1 รายการ และลูกปัดทองคำอีกจำนวนหนึ่ง ทั้งหมดพบอยู่ในตำแหน่งที่สัมพันธ์กับโครงกระดูกหมายเลข 4
โครงกระดูกดังกล่าวได้รับความสนใจเป็นพิเศษ เนื่องจากก่อนหน้านี้เจ้าหน้าที่พบแหวนตราประทับทองคำที่มีจารึกอักษรพราหมี ซึ่งอาจเป็นหลักฐานสำคัญในการศึกษาความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรม ความเชื่อ สถานะของผู้ถูกฝัง และเครือข่ายการติดต่อของผู้คนในอดีต
แหล่งโบราณคดีดอนยายทองตั้งอยู่ที่บ้านดอนพลับ ตำบลสมอพลือ อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี กรมศิลปากรเริ่มขุดค้นอย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2569 หลังพบกลองมโหระทึกในพื้นที่เกษตรกรรม ก่อนพบหลักฐานต่อเนื่องทั้งโครงกระดูก ภาชนะดินเผา ภาชนะสำริด ลูกปัดหิน ลูกปัดแก้ว และเครื่องประดับทองคำหลายประเภท
หลักฐานที่พบ โดยเฉพาะเครื่องประดับทองคำซึ่งบางชิ้นยังอยู่ติดกับโครงกระดูก แสดงให้เห็นว่าผู้ถูกฝังอาจมีสถานะสำคัญในชุมชน หรือเกี่ยวข้องกับพิธีกรรมการฝังศพที่มีการอุทิศสิ่งของมีค่าให้แก่ผู้เสียชีวิต อย่างไรก็ตาม การตีความรายละเอียดต้องรอผลการศึกษาทางโบราณคดี มานุษยวิทยากายภาพ และการวิเคราะห์วัสดุในห้องปฏิบัติการเพิ่มเติม
ปัจจุบันโครงกระดูกชุดแรกถูกส่งมอบให้ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการอนุรักษ์ จังหวัดปทุมธานี เพื่อทำความสะอาด เสริมความแข็งแรง และอนุรักษ์ตามหลักวิชาการ โดยเจ้าหน้าที่ต้องรักษาตำแหน่งของกระดูกและโบราณวัตถุให้ใกล้เคียงสภาพเดิมมากที่สุด เพื่อไม่ให้ข้อมูลสำคัญสูญหายระหว่างการเคลื่อนย้าย กรมศิลปากรยังอยู่ระหว่างหารือแนวทางเคลื่อนย้ายโครงกระดูกชุดที่ 2 หมายเลข 5–8 รวมถึงโครงกระดูกชุดที่ 3 ซึ่งเป็นโครงกระดูกเด็กและมีภาชนะสำริดขนาดใหญ่วางอยู่บริเวณลำตัว
การเคลื่อนย้ายโครงกระดูกเด็กต้องดำเนินการอย่างระมัดระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากกระดูกมีขนาดเล็ก เปราะบาง และอยู่ร่วมกับโบราณวัตถุขนาดใหญ่ เจ้าหน้าที่จึงต้องประเมินทั้งสภาพดิน ความชื้น น้ำหนักของภาชนะ และความแข็งแรงของหลักฐานก่อนกำหนดวิธีเคลื่อนย้าย โดยกรมศิลปากรจะนำข้อมูลจากการขุดค้น การอนุรักษ์ และการตรวจวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์มาประกอบกัน เพื่อศึกษายุคสมัย อายุของโครงกระดูก รูปแบบการฝังศพ แหล่งที่มาของโลหะ และความสัมพันธ์ของชุมชนดอนยายทองกับแหล่งโบราณคดีอื่น
การพบเครื่องประดับทองคำเพิ่มเติมครั้งนี้จึงไม่ได้เพิ่มเพียงจำนวนโบราณวัตถุ แต่ช่วยเปิดข้อมูลใหม่เกี่ยวกับผู้คนที่เคยอาศัยอยู่ในพื้นที่เพชรบุรี ตลอดจนเทคโนโลยี ความเชื่อ และโครงสร้างทางสังคมของชุมชนโบราณเมื่อหลายพันปีก่อน
