วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 พล.ท.วันชนะ สวัสดี ที่ปรึกษาสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ กองบัญชาการกองทัพไทย แสดงทัศนะต่อสถานการณ์กัมพูชา โดยวิจารณ์บทบาทของสมเด็จฮุน เซน ประธานวุฒิสภากัมพูชา ว่าพยายามสร้างภาพลักษณ์ให้ตนเองเป็น “บิดาแห่งสันติภาพ” แต่พฤติกรรมทางการเมืองและการดำเนินนโยบายที่ผ่านมา กลับเป็นปัจจัยที่บั่นทอนเสถียรภาพและความร่วมมือในภูมิภาคอาเซียน
พล.ท.วันชนะ ระบุว่า ตัวอย่างสำคัญคือบทบาทของกัมพูชาในการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนเมื่อปี 2555 ซึ่งไม่สามารถออกแถลงการณ์ร่วมได้ เนื่องจากประเทศสมาชิกมีความเห็นไม่ตรงกันเกี่ยวกับประเด็นทะเลจีนใต้ โดยมองว่าท่าทีของกัมพูชาในครั้งนั้นส่งผลกระทบต่อความเป็นเอกภาพของอาเซียน
สำหรับสถานการณ์ปัจจุบัน พล.ท.วันชนะ เห็นว่าปัญหาชายแดนไทย-กัมพูชาเป็นอีกตัวอย่างที่สะท้อนความแตกต่างระหว่างคำประกาศเรื่องสันติภาพกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริง พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐอเมริกา อาจได้รับข้อมูลที่ทำให้เชื่อว่ากระบวนการสร้างสันติภาพมีความคืบหน้า ทั้งที่ยังมีปัญหาหลายด้านซึ่งไม่ได้รับการแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรม
เปิดปมสแกมเมอร์กัมพูชา ชาวอเมริกันสูญเงินมหาศาล
พล.ท.วันชนะ กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่างกัมพูชากับสหรัฐอเมริกาว่า ในช่วงปี 2544–2554 กัมพูชามีท่าทีพยายามลดอิทธิพลของสหรัฐฯ ภายในประเทศ โดยเฉพาะบทบาทขององค์กรด้านสิทธิมนุษยชนและการส่งเสริมประชาธิปไตย ซึ่งฝ่ายผู้นำกัมพูชามองว่าอาจกระทบต่อเสถียรภาพทางการเมืองของตน
ขณะที่ปัญหาอาชญากรรมออนไลน์กลายเป็นประเด็นสำคัญที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ โดย พล.ท.วันชนะ อ้างตัวเลขความเสียหายของชาวอเมริกันจากเครือข่ายสแกมเมอร์ในกัมพูชาในปี 2566 สูงถึงประมาณ 15,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นความเสียหายจากกัมพูชาเพียงประเทศเดียว โดยข้อมูลทางการของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ ระบุว่า ในปี 2567 ชาวอเมริกันสูญเงินอย่างน้อย 10,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐจากขบวนการหลอกลวงที่มีฐานปฏิบัติการในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งครอบคลุมหลายประเทศ ไม่ใช่เฉพาะกัมพูชา
ปัญหานี้ทำให้รัฐบาลสหรัฐฯ เพิ่มมาตรการปราบปรามเครือข่ายอาชญากรรมข้ามชาติ ทั้งการตรวจสอบเส้นทางการเงิน การอายัดทรัพย์สิน และการใช้มาตรการคว่ำบาตรบุคคลและองค์กรที่เกี่ยวข้องกับขบวนการหลอกลวงออนไลน์
ตั้งข้อสงสัยเครือข่าย 14K เชื่อมโยงกลุ่มอำนาจในกัมพูชา
พล.ท.วันชนะ ยังกล่าวถึงข้อกล่าวหาเกี่ยวกับเครือข่ายอาชญากรรม 14K ซึ่งอ้างว่าได้รับอนุญาตให้เข้าไปดำเนินกิจกรรมผิดกฎหมายในเมืองสีหนุวิลล์ของกัมพูชา และใช้พื้นที่ดังกล่าวเป็นฐานปฏิบัติการหลอกลวงประชาชนผ่านระบบออนไลน์
พล.ท.วันชนะ ตั้งข้อสังเกตว่า การขยายตัวของเครือข่ายอาชญากรรมขนาดใหญ่ในกัมพูชาอาจมีความเชื่อมโยงกับกลุ่มผู้มีอำนาจและผลประโยชน์ทางการเมือง โดยกล่าวถึงข้อกล่าวหาที่พาดพิงเครือข่ายตระกูลฮุนเซน
นอกจากนี้ ยังอ้างข้อมูลเรื่องการหักผลประโยชน์ร้อยละ 19 จากธุรกิจผิดกฎหมายเข้าสู่เครือข่ายที่เกี่ยวข้องกับตระกูลฮุนเซน ซึ่งเป็นประเด็นที่จำเป็นต้องตรวจสอบเส้นทางการเงินและพยานหลักฐานประกอบ
ทั้งนี้ ข้อกล่าวหาเรื่องการอนุญาตให้เครือข่าย 14K ดำเนินกิจกรรมผิดกฎหมาย ตลอดจนการรับผลประโยชน์ร้อยละ 19 ยังไม่มีหลักฐานอิสระที่ยืนยันได้จากข้อมูลที่ตรวจสอบ และไม่อาจสรุปว่าบุคคลที่ถูกกล่าวถึงมีส่วนร่วมกระทำความผิด
ชี้จีนเคยกดดันกัมพูชาปราบสแกมเมอร์ ตั้งคำถามการบังคับใช้กฎหมาย
พล.ท.วันชนะ ระบุว่า จีนเริ่มให้ความสำคัญกับการตรวจสอบเครือข่ายอาชญากรรมออนไลน์ในกัมพูชาตั้งแต่ปี 2562 เนื่องจากมีประชาชนชาวจีนจำนวนหนึ่งตกเป็นเหยื่อของขบวนการหลอกลวง โดยอ้างว่าประธานาธิบดีสี จิ้นผิง เคยส่งจดหมายถึงฮุนเซนเพื่อเรียกร้องให้ดำเนินมาตรการปราบปรามอย่างจริงจัง
อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเกี่ยวกับจดหมายดังกล่าวยังต้องตรวจสอบจากเอกสารหรือคำแถลงอย่างเป็นทางการ
พล.ท.วันชนะ ตั้งคำถามถึงประสิทธิภาพของมาตรการปราบปรามสแกมเมอร์ในกัมพูชา โดยมองว่าการดำเนินการบางช่วงอาจเป็นเพียงการสร้างภาพให้ต่างประเทศเห็นว่ารัฐบาลกัมพูชากำลังจัดการปัญหา แต่เครือข่ายอาชญากรรมยังสามารถดำเนินกิจกรรมต่อไปได้
ประเด็นนี้สอดคล้องกับความกังวลของหน่วยงานระหว่างประเทศที่ติดตามปัญหาอาชญากรรมออนไลน์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะการใช้แรงงานที่ถูกหลอกไปทำงานในศูนย์สแกมเมอร์ การค้ามนุษย์ และการฟอกเงินผ่านเครือข่ายธุรกิจ
อย่างไรก็ตาม การประเมินว่าปฏิบัติการปราบปรามของกัมพูชาเป็นการจัดฉากหรือไม่ ต้องพิจารณาจากผลการจับกุม การดำเนินคดี และการรื้อถอนเครือข่ายอาชญากรรมที่เกิดขึ้นจริง
จับตาความเคลื่อนไหวการเมืองกัมพูชาและท่าทีของจีน
พล.ท.วันชนะ ยังประเมินว่า ฮุนเซนอาจเริ่มกังวลต่อท่าทีของสหรัฐอเมริกาที่เพิ่มแรงกดดันต่อปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติ และอาจต้องพิจารณาทางเลือกเพื่อรักษาเสถียรภาพทางการเมืองของตน
พร้อมกล่าวถึงบทบาทของฝ่ายการเมืองที่เกี่ยวข้องกับสถาบันกษัตริย์กัมพูชา โดยเฉพาะสมเด็จพระนโรดม จักรวุธ ประธานพรรคฟุนซินเปก ซึ่ง พล.ท.วันชนะ ตั้งข้อสังเกตว่าอาจได้รับการสนับสนุนให้มีบทบาททางการเมืองเพิ่มขึ้น
อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าจีนมีนโยบายสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงอำนาจทางการเมืองในกัมพูชาตามข้อสังเกตดังกล่าว
พล.ท.วันชนะ ยังวิจารณ์การสื่อสารทางการเมืองภายในกัมพูชา โดยมองว่ามีการเผยแพร่ข้อมูลที่สร้างความรู้สึกเป็นปฏิปักษ์ต่อประเทศไทย ซึ่งอาจทำให้ความขัดแย้งระหว่างประชาชนทั้งสองประเทศรุนแรงขึ้น
หยิบปัญหาทุ่นระเบิดชายแดน จี้กัมพูชาเร่งเก็บกู้
อีกประเด็นที่ พล.ท.วันชนะ กล่าวถึง คือปัญหาทุ่นระเบิดตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา โดยระบุว่ากัมพูชายังมีทุ่นระเบิดตกค้างจำนวนมาก และอ้างตัวเลขว่ากัมพูชาสามารถเก็บกู้ได้เพียงร้อยละ 10 ขณะที่ประเทศไทยมีความคืบหน้าประมาณร้อยละ 90
พล.ท.วันชนะ เห็นว่าการดำเนินการตามอนุสัญญาออตตาวา ซึ่งมีเป้าหมายห้ามใช้ สะสม ผลิต และโอนทุ่นระเบิดสังหารบุคคล รวมถึงกำหนดพันธกรณีด้านการทำลายและเก็บกู้ทุ่นระเบิด เป็นเรื่องที่ทุกฝ่ายต้องให้ความสำคัญ
อย่างไรก็ตาม ตัวเลขทุ่นระเบิดตกค้างกว่า 10 ล้านลูก และสัดส่วนการเก็บกู้ของทั้งสองประเทศที่ พล.ท.วันชนะ อ้างถึง ยังต้องตรวจสอบกับรายงานล่าสุดของหน่วยงานเก็บกู้ทุ่นระเบิดและข้อมูลตามอนุสัญญาออตตาวา ก่อนใช้เป็นข้อสรุปเกี่ยวกับความคืบหน้าของแต่ละประเทศ
ตั้งคำถามข้อพิพาทชายแดนกัมพูชากับประเทศเพื่อนบ้าน
พล.ท.วันชนะ ยังยกปัญหาข้อพิพาทพรมแดนระหว่างกัมพูชากับเวียดนามมาเปรียบเทียบกับกรณีชายแดนไทย-กัมพูชา โดยกล่าวถึงข้อกล่าวหาเรื่องการรุกล้ำดินแดนกัมพูชาจากฝ่ายเวียดนาม พร้อมตั้งข้อสังเกตถึงท่าทีของรัฐบาลกัมพูชาต่อข้อพิพาทกับประเทศเพื่อนบ้านแต่ละประเทศ
สำหรับกรณีไทย พล.ท.วันชนะ ระบุว่าฝ่ายไทยใช้แผนที่มาตราส่วน 1:50,000 และมองว่าการแก้ปัญหาพรมแดนควรตั้งอยู่บนหลักฐานทางภูมิศาสตร์และหลักกฎหมายระหว่างประเทศ
ทั้งนี้ ความแตกต่างของแผนที่และแนวเขตแดนเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาร่วมกับสนธิสัญญา เอกสารการปักปันเขตแดน และกลไกเจรจาระหว่างสองประเทศ ไม่สามารถตัดสินความถูกต้องจากมาตราส่วนแผนที่เพียงอย่างเดียว
เตือนฮุนเซนยุติการยั่วยุ หวั่นความขัดแย้งไทย-กัมพูชาบานปลาย
ช่วงท้าย พล.ท.วันชนะ กล่าวถึงบทเรียนจากความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชาในอดีต โดยประเมินว่าฮุนเซนตระหนักถึงผลกระทบของการเผชิญหน้าทางทหาร และไม่น่าต้องการให้เกิดการสู้รบกับประเทศไทยอีกครั้ง
พร้อมแสดงความกังวลว่า หากความขัดแย้งรุนแรงจนกลายเป็นสงครามครั้งใหม่ อาจส่งผลกระทบอย่างหนักต่อความสัมพันธ์และความมั่นคงของทั้งสองประเทศ
พล.ท.วันชนะ จึงเรียกร้องให้ฝ่ายกัมพูชายุติพฤติกรรมยั่วยุ ลดการใช้ข้อมูลที่สร้างความเกลียดชัง และหันมาแก้ไขปัญหาผ่านการเจรจาและสันติวิธีอย่างจริงจัง
การแสดงทัศนะครั้งนี้สะท้อนความกังวลของ พล.ท.วันชนะ ต่อสถานการณ์ชายแดนไทย-กัมพูชา รวมถึงปัญหาเครือข่ายสแกมเมอร์ที่ส่งผลกระทบต่อหลายประเทศ โดยข้อกล่าวหาที่พาดพิงบุคคลและเครือข่ายทางการเมืองยังต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงเพิ่มเติม และเปิดโอกาสให้ฝ่ายที่ถูกกล่าวถึงชี้แจงก่อนสรุปผล




