วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า รัฐบาลเดินหน้ายกระดับศักยภาพเกษตรกรและแรงงานภาคการเกษตร โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ร่วมกับกระทรวงแรงงาน ลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) เพื่อพัฒนาทักษะด้านเกษตรอัจฉริยะ ตั้งเป้าฝึกอบรมชาวนาและแรงงานภาคการเกษตรไม่น้อยกว่า 100,000 คน ให้สามารถนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีสมัยใหม่ไปใช้ลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าว และพัฒนาความสามารถในการแข่งขันของเกษตรกรไทย
ความร่วมมือดังกล่าวดำเนินการผ่านกรมการข้าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน โดยมุ่งบูรณาการองค์ความรู้ด้านการผลิตข้าวเข้ากับการพัฒนาทักษะอาชีพ เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำความรู้ไปประยุกต์ใช้กับการประกอบอาชีพได้จริง
เกษตรฯ–แรงงาน ลงนาม MOU ยกระดับชาวนาไทยสู่เกษตรอัจฉริยะ
การลงนามบันทึกความเข้าใจจัดขึ้นเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 โดยมีนายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และนายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ร่วมเป็นประธานและสักขีพยาน
ผู้ลงนามความร่วมมือ ได้แก่ นายอานนท์ นนทรีย์ อธิบดีกรมการข้าว และนางสาวบุปผา เรืองสุด อธิบดีกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน โดยมีผู้บริหารระดับสูงจากทั้งสองกระทรวงเข้าร่วม
การดำเนินงานครั้งนี้มุ่งพัฒนากำลังคนภาคการเกษตรให้มีความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลง ทั้งด้านเทคโนโลยีการผลิต สภาพภูมิอากาศ และการแข่งขันทางการค้า
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จะสนับสนุนองค์ความรู้ด้านการผลิตข้าวและเทคโนโลยีการเกษตร ขณะที่กระทรวงแรงงานจะนำความเชี่ยวชาญด้านการพัฒนาฝีมือแรงงานมาช่วยออกแบบหลักสูตรและกระบวนการฝึกอบรมให้เหมาะสมกับความต้องการของเกษตรกรในพื้นที่
ตั้งเป้าพัฒนาทักษะ 100,000 คน แบ่งดำเนินงาน 2 ระยะ
ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ระบุว่า ความร่วมมือดังกล่าวตั้งเป้าพัฒนาทักษะเกษตรกรและแรงงานภาคการเกษตรไม่น้อยกว่า 100,000 คน โดยแบ่งการดำเนินงานออกเป็น 2 ระยะสำคัญ
ระยะที่ 1 พัฒนาวิทยากรต้นแบบ 10,000 คน
มุ่งสร้างบุคลากรที่มีความรู้และทักษะด้านเกษตรอัจฉริยะ เพื่อทำหน้าที่ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการผลิตข้าวให้แก่เกษตรกรในพื้นที่ต่าง ๆ
วิทยากรต้นแบบจะเป็นกลไกสำคัญในการกระจายความรู้จากหน่วยงานภาครัฐไปสู่ชุมชน ช่วยให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงข้อมูลและทักษะที่จำเป็นต่อการประกอบอาชีพได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น
ระยะที่ 2 ขยายผลฝึกอบรมเกษตรกรอีก 90,000 คน
เมื่อมีวิทยากรต้นแบบแล้ว จะขยายผลการฝึกอบรมไปยังเกษตรกรและแรงงานภาคการเกษตรในพื้นที่ต่าง ๆ อีกจำนวน 90,000 คน
การฝึกอบรมจะเน้นความรู้ที่สามารถนำไปใช้ในการทำงานจริง โดยเฉพาะกระบวนการผลิตข้าวอย่างมีประสิทธิภาพ การลดต้นทุน และการดูแลรักษาเครื่องจักรกลการเกษตร
ทั้งนี้ จำนวน 100,000 คนเป็นเป้าหมายการพัฒนาทักษะตามแผนความร่วมมือ ไม่ใช่จำนวนผู้ที่ผ่านการฝึกอบรมแล้วในปัจจุบัน
เปิด 2 หลักสูตรสำคัญ ฝึกอบรมหลักสูตรละ 30 ชั่วโมง
สำหรับแผนการพัฒนาทักษะ กรมการข้าวและกรมพัฒนาฝีมือแรงงานกำหนดหลักสูตรฝึกอบรมหลัก 2 หลักสูตร โดยแต่ละหลักสูตรมีระยะเวลาฝึกอบรม 30 ชั่วโมง ได้แก่
1. หลักสูตรการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนตามมาตรฐาน Sustainable Rice Platform (SRP)
หลักสูตรนี้มุ่งพัฒนาความรู้เกี่ยวกับการผลิตข้าวอย่างยั่งยืน เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำหลักการและแนวปฏิบัติที่เหมาะสมไปใช้ในการทำนา
เนื้อหามุ่งส่งเสริมการจัดการกระบวนการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ การใช้ทรัพยากรอย่างเหมาะสม และการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการเพาะปลูก
มาตรฐาน Sustainable Rice Platform หรือ SRP เป็นแนวทางส่งเสริมการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนที่พัฒนาขึ้นจากความร่วมมือขององค์กรและเครือข่ายด้านข้าวในระดับนานาชาติ
รัฐบาลคาดหวังว่าการนำแนวทางดังกล่าวมาประยุกต์ใช้จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการแปลงนา ลดการใช้ทรัพยากรที่ไม่จำเป็น และสนับสนุนการผลิตข้าวที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมมากขึ้น
2. หลักสูตรช่างบำรุงรักษาเครื่องจักรกลการเกษตรเพื่อการผลิตข้าวคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน
หลักสูตรนี้เน้นการพัฒนาทักษะด้านการดูแลและบำรุงรักษาเครื่องจักรกลการเกษตรที่ใช้ในการผลิตข้าว เพื่อให้เกษตรกรและแรงงานสามารถตรวจสอบและดูแลอุปกรณ์ได้อย่างเหมาะสม
การมีความรู้ด้านการบำรุงรักษาจะช่วยลดความเสี่ยงจากการชำรุดของเครื่องจักร ลดค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซม และยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์
ขณะเดียวกัน การดูแลเครื่องจักรให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพยังเป็นส่วนหนึ่งของแนวทางการผลิตข้าวคาร์บอนต่ำ ซึ่งมุ่งลดการใช้พลังงานและทรัพยากรอย่างสิ้นเปลือง
รัฐบาลมองว่าทักษะดังกล่าวมีความจำเป็นต่อการทำเกษตรสมัยใหม่ เนื่องจากปัจจุบันเกษตรกรต้องพึ่งพาเครื่องจักรกลมากขึ้น ทั้งในขั้นตอนเตรียมดิน เพาะปลูก และเก็บเกี่ยวผลผลิต
รัฐบาลชู Upskill–Reskill ฝึกแล้วต้องนำไปใช้ได้จริง
รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกล่าวว่า การพัฒนาทักษะเกษตรกรครั้งนี้ให้ความสำคัญกับแนวทาง Upskill และ Reskill ซึ่งเป็นการยกระดับความรู้และทักษะที่เกษตรกรมีอยู่เดิม ควบคู่กับการเรียนรู้ทักษะใหม่ที่จำเป็นต่อการทำเกษตรยุคปัจจุบัน
โดยยึดหลักการสำคัญว่า “ฝึกแล้วต้องใช้ได้จริง เทคโนโลยีต้องเข้าถึงได้ และเกษตรกรต้องได้รับประโยชน์สูงสุด”
แนวทางดังกล่าวมุ่งให้การฝึกอบรมไม่จำกัดอยู่เพียงการถ่ายทอดความรู้เชิงทฤษฎี แต่ต้องสามารถนำไปปรับใช้ในกระบวนการผลิตได้จริง โดยคำนึงถึงความพร้อมของเกษตรกรและสภาพพื้นที่การเกษตรที่แตกต่างกัน
ทั้งนี้ การนำเทคโนโลยีไปใช้จะต้องสอดคล้องกับความจำเป็นและต้นทุนของเกษตรกร เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการประกอบอาชีพอย่างเหมาะสม
รับมือ 5 ความท้าทายภาคเกษตรไทย ต้นทุนสูง–แรงงานลด–สภาพอากาศเปลี่ยน
ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ระบุว่า ภาคการเกษตรไทย โดยเฉพาะการผลิตข้าว กำลังเผชิญความท้าทายหลายด้าน ทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ความก้าวหน้าของเทคโนโลยี ต้นทุนการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น ปัญหาขาดแคลนแรงงาน และการแข่งขันในตลาดโลก
ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลต่อความสามารถในการประกอบอาชีพของเกษตรกร โดยเฉพาะชาวนาที่ต้องรับภาระค่าใช้จ่ายตั้งแต่กระบวนการเตรียมดิน การจัดหาน้ำ ปุ๋ย และแรงงาน ไปจนถึงการเก็บเกี่ยวผลผลิต
รัฐบาลจึงมองว่าการเพิ่มทักษะให้เกษตรกรสามารถจัดการกระบวนการผลิตด้วยตนเองได้มากขึ้น จะเป็นอีกแนวทางหนึ่งในการช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน
ขณะเดียวกัน การส่งเสริมความรู้ด้านการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนและการใช้เครื่องจักรอย่างมีประสิทธิภาพ จะช่วยให้เกษตรกรมีความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมและเทคโนโลยีในระยะยาว
เดินหน้ากระจายองค์ความรู้สู่ชุมชนทั่วประเทศ
รัฐบาลคาดหวังว่าความร่วมมือระหว่างกรมการข้าวและกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน จะเป็นจุดเริ่มต้นของการขยายองค์ความรู้ด้านเกษตรอัจฉริยะไปสู่เกษตรกรในภูมิภาคต่าง ๆ โดยอาศัยวิทยากรต้นแบบเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้ในระดับพื้นที่
เป้าหมายสำคัญคือการพัฒนาเกษตรกรให้มีทักษะในการเลือกใช้เทคโนโลยีอย่างเหมาะสม สามารถบริหารจัดการต้นทุนการผลิต และปรับตัวให้ทันกับความเปลี่ยนแปลงของภาคเกษตร
สำหรับแผนการดำเนินงานหลังการลงนาม MOU ยังต้องติดตามรายละเอียดการเปิดรับสมัครผู้เข้าฝึกอบรม พื้นที่ดำเนินโครงการ และกำหนดการฝึกอบรมจากกรมการข้าวและกรมพัฒนาฝีมือแรงงานต่อไป
รัฐบาลยืนยันว่าจะเดินหน้าพัฒนาทักษะเกษตรกรและแรงงานภาคการเกษตร เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตข้าว ยกระดับความสามารถในการแข่งขัน และสร้างโอกาสเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรไทยอย่างยั่งยืน 




