กว่าจะเป็น"สตรอว์เบอร์รีพันธุ์พระราชทาน 80"

กว่าจะเป็น"สตรอว์เบอร์รีพันธุ์พระราชทาน 80" "สตรอว์เบอร์รี" ผลไม้ที่มีรสชาติอร่อยเป็นที่รู้จักกันมาหลายร้อยปี ในประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกสตรอว์เบอร์รีส่วนใหญ่อยู่ทางภาคเหนือ เช่น บางอำเภอในจังหวัดเชียงใหม่ และเชียงราย และในพื้นที่บางจังหวัดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่น เลย และเพชรบูรณ์ และมีแนวโน้มที่สามารถปลูกได้พอสมควรในพื้นที่สูงของภาคกลาง เช่น แถบจังหวัดกาญจนบุรี และเป็นที่ทราบกันดีว่า การที่สตรอว์เบอร์รีได้รับความนิยมอย่างสูง ในฐานะผลไม้ที่มีผลการวิจัยรองรับว่ามีฤทธิ์ต้านมะเร็งได้ จนกลายเป็นพืชเศรษฐกิจนั้น มีจุดเริ่มมาจาก "โครงการหลวง" นั่นเอง

• กำเนิดโครงการหลวง

ม.จ.ภีศเดช รัชนี อดีตประธานมูลนิธิโครงการหลวง ทรงเล่าประทานว่า "จุดกำเนิดโครงการหลวงนั้น เริ่มจากที่บนดอย เราไม่รู้ว่าจะสามารถปลูกอะไรได้นอกจากฝิ่น เราทดลองหลายอย่าง และด้วยพระบารมีของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จึงได้นำผัก ผลไม้ต่าง ๆ มากมาย เช่น สตรอว์เบอร์รี ลิ้นจี่ ไม้ผลต่าง ๆ และผักที่น่าสนใจ มากมายเกือบ 100 ชนิด มาทดลองปลูก…""พืชที่เราให้เขาปลูกทำรายได้ให้เขามาก จนเลิกปลูกฝิ่นไปเอง โดยมากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงทราบปัญหาต่าง ๆ เยอะ มีคนหลายระดับไปเข้าเฝ้าใต้ฝ่าละอองทุลีพระบาท อย่างชาวบ้านที่ทรงเสด็จฯ ไปเยี่ยมเยียน คนใหญ่คนโต หรือต่างชาติ พระองค์ทรงทราบเรื่องและทรงแก้ได้เวลามีปัญหา และทรงแนะวิธีแก้ไข เช่น สตรอว์เบอร์รีป่า ลูกเล็กนิดเดียว แต่มีรสชาติอร่อยมาก หอม หวาน แต่เวลาเก็บลูกที่อยู่กับดิน กว่าจะได้สักกิโลฯ ก็เหนื่อยแย่ พระองค์ท่านทรงมีรับสั่งให้เอาสตรอว์เบอร์รีปลูกในกระบะ เพื่อจะได้เก็บผลผลิตได้ง่าย พระองค์มีพระปรีชามาก"

"โครงการหลวงได้เริ่มทดลองหาพันธุ์สตรอว์เบอร์รีที่ปลอดโรคเพื่อส่งเสริมเกษตรกร โดยผลิตต้นแม่พันธุ์และต้นไหลปลอดโรคด้วยวิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อในห้องทดลองทุกปี มีการคัดและผสมพันธุ์จนได้พันธุ์พระราชทานเบอร์ต่าง ๆ สำหรับแหล่งผลิตสตรอว์เบอร์รีแหล่งใหญ่ที่บ้านบ่อแก้ว อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เริ่มแรกเกษตรกรใช้พันธุ์ที่ผลิตต้นไหลเอง จึงไม่ปลอดโรคเกิดปัญหาเน่าตาย ผลผลิตตกต่ำ เกษตรกรจึงขอให้โครงการหลวงเข้าไปช่วยเหลือ และได้เริ่มใช้ต้นไหลปลอดโรคที่ได้มาจากการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ รวมทั้งจำหน่ายผลผลิตผ่านโครงการหลวง" (วารสารสมุนไพรเพื่อสุขภาพ, ธันวาคม, 2006)

• กำเนิดโครงการวิจัยสตรอว์เบอร์รี

ทางด้าน ดร.ณรงค์ชัย พิพัฒน์ธนวงศ์ หัวหน้าทีมวิจัยสตรอว์เบอร์รีโครงการหลวง และผู้อำนวยการสถาบันค้นคว้าและพัฒนาระบบนิเวศเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้เล่าย้อนให้ฟังถึงโครงการวิจัยสตรอว์เบอร์รีว่า “ในปี พ.ศ.2512 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงก่อตั้งโครงการหลวงขึ้น เพื่อหยุดยั้งการปลูกฝิ่นของชาวไทยภูเขา โดยหาพืชอื่นให้ปลูกทดแทน โครงการวิจัยสตรอว์เบอร์รีจึงเป็นอีกหนึ่งโครงการที่เริ่มดำเนินการ ในระหว่างปี พ.ศ.2517-2522 โดยได้รับทุนวิจัยจากทางฝ่ายงานวิจัยกระทรวงเกษตร ประเทศสหรัฐอเมริกา (Agricultural Research ของ USDA) ได้มีการนำสตรอว์เบอร์รีพันธุ์ต่าง ๆ เข้ามามากมาย เพื่อทดลองปลูกตามสถานีทดลองเกษตรที่มีระดับความสูงที่ต่างกัน รวมทั้งศึกษาเรื่องของโรค แมลง การจัดการหลังการเก็บเกี่ยว การบรรจุหีบห่อ และตลอดจนทางด้านการตลาดและส่งเสริมสู่เกษตรกรในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย"

• หลากสายพันธุ์พระราชทาน

ในด้านพันธุ์ต่าง ๆ ของสตรอว์เบอร์รีที่มีปลูกกันในประเทศไทยนั้น ดร.ณรงค์ชัย เปิดเผยว่า ได้มีการนำพันธุ์สตรอว์เบอร์รีจากต่างประเทศที่นำเข้ามาทดลองปลูกจากปี พ.ศ.2515 ปรากฏว่าพันธุ์พระราชทาน 13 (Cambridge Favorite) พันธุ์พระราชทาน 16 (Tioga) พันธุ์พระราชทาน 20 (Sequoia) สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมในจังหวัดเชียงใหม่และเชียงรายได้มากกว่าพันธุ์อื่น ๆ "โดยเฉพาะพันธุ์พระราชทาน 16 สามารถปรับตัวได้ดีทั้งพื้นที่ปลูกบนภูเขาสูงระดับ 1,200 เมตร และพื้นที่ราบของทั้ง 2 จังหวัด เกษตรกรขณะนั้นเกือบทั้งหมดใช้พันธุ์นี้ปลูกเป็นการค้ากันทั่วไป ต่อมา ปี 2529 ได้มีการนำพันธุ์ Nyoho Toyonoka และ Aibrry จากประเทศญี่ปุ่นเข้ามาทดลองปลูก จนกระทั่งมีพันธุ์ Toyonoka หรือพันธุ์พระราชทาน 70 ซึ่งตรงกับปี พ.ศ.2540 ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 70 พรรษา และพันธุ์ B 5 หรือพันธุ์พระราชทาน 50 (พ.ศ. 2539 ซึ่งเป็นปีฉลองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี) และพันธุ์พระราชทาน Tochiotome หรือ 72 ซึ่งตรงกับปี พ.ศ.2542 ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 72 พรรษา ปัจจุบัน พันธุ์สตรอว์เบอร์รีที่นับว่าปลูกเป็นการค้าส่วนใหญ่ของประเทศ ได้แก่ พันธุ์พระราชทาน 16, 50, 70, 72 และ 80"

"แต่ที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือพันธุ์พระราชทาน 80 และสตรอว์เบอร์รีดอย เนื่องจากเป็นสตรอว์เบอร์รีสายพันธุ์ใหม่ที่ทีมวิจัยเพิ่งประสบผลสำเร็จ เมื่อปี 2550 หลังจากใช้เวลาทำการวิจัยมายาวนานถึง 6 ปีเต็ม จุดเด่นของมันอยู่ที่ลำต้นใหญ่ แข็งแรง ให้ผลดก มีขนาดใหญ่ ส่วนที่มาของชื่อพันธุ์นี้ก็เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสทรงเจริญพระชนมพรรษา 80 พรรษา

สตรอว์เบอร์รีพันธุ์พระราชทาน 80 เป็นพันธุ์ที่ต้านทานโรคและแมลง รสชาติหวานและมีกลิ่นหอม ส่งเสริมให้เกษตรกรชาวไทยภูเขาปลูกในพื้นที่โครงการหลวง โดยใช้สารชีวภาพและสารสมุนไพรเข้ามาช่วยในการผลิตสตรอว์เบอร์รี เพื่อให้ผู้บริโภคเกิดความมั่นใจว่า สายพันธุ์สตรอว์เบอร์รีที่ส่งเสริมในปัจจุบันมีความสดและปลอดภัยจากสารเคมีถึงวันนี้" ดร.ณรงค์ชัย กล่าว

จึงไม่อาจปฏิเสธได้ว่า ผลไม้ที่มีคุณอนันต์อย่าง "สตรอว์เบอร์รี" ได้กลายเป็นผลไม้ที่ได้รับความนิยมแพร่หลาย จนกลายเป็นพืชเศรษฐกิจ สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรปีละจำนวนมหาศาลนั้น ล้วนเนื่องด้วยพระบารมีล้นเกล้าฯ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร นั่นเอง

ขอบคุณเรื่องราวจาก โครงการหลวง และ ทิวสน ชลนรา

#มูลนิธิปิดทองหลังพระ

#ทุกวิกฤตผ่านได้เพราะคนไทยไม่ท้อไม่ถอย

#เชื่อมั่นเศรษฐกิจพอเพียง

#สืบสานพระราชปณิธาน

#ศาสตร์ของพระราชาเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

#พอเพียงเพื่อยั่งยืน

#TV5HD

มูลนิธิปิดทองหลังพระ สืบสานแนวพระราชดำริ

Website: www.pidthong.org

Twitter: twitter.com/pidthong

Instagram: instagram.com/pidthonglangphra_