รัสเซียไม่มีพันธะกับข้อจํากัดเกี่ยวกับจํานวนหัวรบนิวเคลียร์อีกต่อไป เนื่องจากสนธิสัญญาควบคุมหมดอายุลงแล้ว

รัสเซียหลุดพ้นข้อจํากัดอาวุธนิวเคลียร์ หลังสนธิสัญญากับสหรัฐฯ สิ้นสุดลง 5 กุมภาพันธ์ 2569 เวลา 13:26 น.

เอเอฟพีรายงาน เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 5 กุมภาพันธ์ 2569 กล่าวว่า สนธิสัญญาระหว่างสหรัฐอเมริกาและสหพันธรัฐรัสเซียว่าด้วยมาตรการลดและจํากัดอาวุธยุทธศาสตร์เชิงรุกเพิ่มเติม หรือที่รู้จักกันในชื่อสนธิสัญญานิวสตาร์ท (The New Start Treaty) สิ้นสุดลงในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2026 แล้ว หลังจากนี้ รัสเซียเตรียมปลดเปลื้องข้อจํากัดเกี่ยวกับจํานวนหัวรบนิวเคลียร์ที่พวกเขาจะสามารถใช้งานได้

การหมดอายุของสนธิสัญญาควบคุมอาวุธฉบับสุดท้ายกับสหรัฐอเมริกาจะเป็นการปลดพันธนาการต่อรัฐบาลมอสโกและวอชิงตันจากข้อจํากัดต่างๆ เกี่ยวกับคลังอาวุธนิวเคลียร์ของทั้งสองประเทศอย่างเป็นทางการ

นักรณรงค์เตือนว่า การล่มสลายของสนธิสัญญานี้อาจจุดชนวนการแข่งขันด้านอาวุธครั้งใหม่ระหว่างมหาอํานาจนิวเคลียร์ชั้นนําของโลก และกระตุ้นให้จีนขยายคลังอาวุธของตน

กระทรวงการต่างประเทศรัสเซียกล่าวในแถลงการณ์ว่า "เราสันนิษฐานว่าภาคีของสนธิสัญญานิวสตาร์ทไม่ได้ผูกพันด้วยพันธกรณีหรือคําประกาศสมมาตรใด ๆ ภายในบริบทของสนธิสัญญาอีกต่อไป"

"ถึงกระนั้น สหพันธรัฐรัสเซียตั้งใจที่จะดําเนินการอย่างรับผิดชอบและรอบคอบ แต่ก็พร้อมที่จะใช้มาตรการตอบโต้ที่เด็ดขาด หากความมั่นคงของชาติถูกคุกคาม" กระทรวงฯระบุ

ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน เคยเสนอในเดือนกันยายนว่าจะปฏิบัติตามข้อจํากัดหัวรบในสนธิสัญญาต่อไปอีกหนึ่งปี แต่เขากลับไม่ได้รับการตอบสนองอย่างเป็นทางการจากรัฐบาลวอชิงตัน

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวในขณะนั้นว่า "ฟังดูเป็นความคิดที่ดี" แต่ไม่มีการเจรจาใด ๆ ตามมา

ขณะที่ทําเนียบประธานาธิบดีรัสเซียระบุไว้ก่อนหน้านี้ว่ารัฐบาลมอสโกเปิดกว้างสําหรับการเจรจาในประเด็นนี้

เมื่อถูกถามเกี่ยวกับการสิ้นสุดของสนธิสัญญานิวสตาร์ท มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ ดูเหมือนไม่รีบร้อนที่จะต่ออายุสนธิสัญญา โดยกล่าวเพียงว่าทรัมป์จะหารือเรื่องนี้ในภายหลัง

"ประธานาธิบดีเคยกล่าวไว้อย่างชัดเจนในอดีตว่า เพื่อให้มีการควบคุมอาวุธอย่างแท้จริงในศตวรรษที่ 21 เป็นไปไม่ได้ที่จะทําอะไรโดยไม่ขอให้จีนมาร่วมด้วย เนื่องจากคลังอาวุธนิวเคลียร์ของจีนมีขนาดใหญ่และเติบโตอย่างรวดเร็ว" รูบิโอกล่าว

แม้คลังอาวุธนิวเคลียร์ของจีนกําลังเติบโตอย่างรวดเร็วก็จริง แต่ยังคงต่ํากว่าระดับของรัสเซียและสหรัฐอเมริกาอยู่มาก

ในวาระแรกของทรัมป์ เขาดูเหมือนพร้อมที่จะปล่อยให้สนธิสัญญานิวสตาร์ทหมดอายุลง เนื่องจากเขายืนยันที่จะหารือในการดึงจีนเข้ามาร่วมด้วย

ก่อนหน้านี้ อดีตประธานาธิบดีโจ ไบเดนได้ทําข้อตกลงกับรัสเซียที่จะต่ออายุสนธิสัญญานิวสตาร์ทออกไปอีก 5 ปี หลังจากที่เขาเอาชนะทรัมป์ในการเลือกตั้งปี 2020 แต่ความตึงเครียดระหว่างสองประเทศก็เลวร้ายลงในภายหลังเนื่องจากการรุกรานยูเครน

สนธิสัญญาดังกล่าวซึ่งลงนามในปี 2010 โดยอดีตประธานาธิบดีดมิทรี เมดเวเดฟ ของรัสเซีย และอดีตประธานาธิบดีบารัค โอบามา ของสหรัฐอเมริกา มุ่งจํากัดคลังอาวุธนิวเคลียร์ของแต่ละฝ่ายไว้ที่ 1,550 หัวรบที่ใช้งานได้เชิงยุทธศาสตร์ ซึ่งลดลงเกือบ 30% จากขีดจํากัดเดิมที่กําหนดไว้ในปี 2002

นอกจากนี้ยังอนุญาตให้แต่ละฝ่ายทําการตรวจสอบคลังอาวุธนิวเคลียร์ของอีกฝ่ายในสถานที่จริงได้ แม้ว่าการตรวจสอบเหล่านี้จะถูกระงับในช่วงการระบาดของโควิด-19 และยังไม่ได้กลับมาดําเนินการต่อตั้งแต่นั้นมา

สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอที่ 14 ตรัสเมื่อวันพุธว่า แต่ละฝ่ายจําเป็นต้องทําทุกวิถีทางเพื่อป้องกันการแข่งขันด้านอาวุธครั้งใหม่

"ข้าพเจ้าขอเรียกร้องให้ท่านอย่าละทิ้งเครื่องมือนี้โดยไม่พยายามทําให้แน่ใจว่ามีการติดตามผลอย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ" พระสันตะปาปาผู้ทรงประสูติในอเมริกาตรัสทิ้งท้าย

องค์กรระหว่างประเทศเพื่อการยุติอาวุธนิวเคลียร์เรียกร้องให้รัสเซียและสหรัฐอเมริกาให้คํามั่นที่จะเคารพข้อจํากัดของสนธิสัญญานิวสตาร์ทในระหว่างการเจรจาข้อตกลงใหม่

"หากไม่มีสนธิสัญญานิวสตาร์ท มีอันตรายอย่างแท้จริงที่การแข่งขันด้านอาวุธครั้งใหม่จะเร่งตัวขึ้นระหว่างสหรัฐฯ และรัสเซีย อาจมีหัวรบมากขึ้น, ระบบส่งอาวุธมากขึ้น, การฝึกซ้อมมากขึ้น และรัฐที่มีอาวุธนิวเคลียร์อื่นๆ อาจรู้สึกกดดันที่จะต้องตามให้ทัน" เมลิสซา พาร์ค ผู้อํานวยการบริหารของกลุ่มที่ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพกล่าว

เมื่อเดือนที่แล้ว วารสารนักวิทยาศาสตร์อะตอมได้เลื่อน "นาฬิกาวันสิ้นโลก" ของตนให้ใกล้เที่ยงคืนมากขึ้นกว่าที่เคย ท่ามกลางความกังวลว่าการหมดอายุของข้อตกลงอาจจุดชนวนการแข่งขันด้านอาวุธ

ทั้งนี้ รัสเซียและสหรัฐอเมริการ่วมกันควบคุมหัวรบนิวเคลียร์มากกว่า 80% ของโลก

ในปี 2019 ทั้งสองประเทศได้ถอนตัวออกจากสนธิสัญญาว่าด้วยอาวุธนิวเคลียร์พิสัยกลาง (INF) ซึ่งเป็นสนธิสัญญาสําคัญที่จํากัดการใช้ขีปนาวุธพิสัยกลาง

ในปี 2023 ปูตินได้ลงนามในกฎหมายเพิกถอนการให้สัตยาบันของรัสเซียต่อสนธิสัญญาห้ามทดสอบนิวเคลียร์อย่างครอบคลุม แม้รัฐบาลมอสโกระบุว่าจะยังคงยึดมั่นในการระงับการทดสอบอาวุธนิวเคลียร์ต่อไป

ในปี 2024 ผู้นํารัสเซียได้ลงนามในพระราชกฤษฎีกาลดเกณฑ์การใช้อาวุธนิวเคลียร์ หลังจากนั้นในเดือนตุลาคม ทรัมป์สั่งให้เพนตากอนเริ่มการทดสอบอาวุธนิวเคลียร์เพื่อให้เท่าเทียมกับจีนและรัสเซีย แม้ว่าเขาจะไม่ได้ดําเนินการตามคําสั่งนั้นจริงๆก็ตาม

ภาพ ----- เอพี