รู้หรือไม่? จอประสาทตาเสื่อมคืออะไร?

"จอประสาทตาเสื่อม" (Age-related Macular Degeneration: AMD) คือภาวะที่ "จุดรับภาพชัด" (Macula) ซึ่งเป็นส่วนสําคัญที่สุดของจอประสาทตาเสื่อมสภาพ ทําให้การมองเห็นส่วนกลางลดลงหรือผิดปกติไป เป็นสาเหตุหลักที่ทําให้ผู้สูงอายุสูญเสียการมองเห็นตรงกลางภาพ แต่ไม่ทําให้ตาบอดสนิท!

Macula คืออะไร? บริเวณเล็กๆ ตรงกลางจอประสาทตา ทําหน้าที่รับภาพละเอียด ทําให้เรามองเห็นชัด อ่านหนังสือ ดูหน้าคน หรือทํากิจกรรมต่างๆ ได้

.

2 ชนิดหลักของจอประสาทตาเสื่อม

ชนิดแห้ง (Dry AMD) - พบบ่อย 80-90%

เกิดจาก: เซลล์ Macula เสื่อม มีสาร "ดรูเซน" สะสม

อาการ: ค่อยๆ พร่ามัว มองไม่ชัด ใช้แสงเยอะขึ้น

ความรุนแรง: ค่อยเป็นค่อยไป แต่อาจลุกลามเป็นชนิดเปียกได้

ชนิดเปียก (Wet AMD) - พบน้อยแต่รุนแรงกว่า!

เกิดจาก: มีเส้นเลือดผิดปกติรั่วซึมใต้ Macula ทําลายเซลล์รับภาพเร็ว

อาการ: มองเห็นภาพบิดเบี้ยว (เส้นตรงคด), เห็นจุดดํากลางภาพ, การมองเห็นแย่ลงเร็วมาก

ความรุนแรง: หากไม่รักษา อาจสูญเสียการมองเห็นกลางภาพอย่างถาวร

.

ใครบ้างเสี่ยง? ปัจจัยกระตุ้น AMD

อายุ: ยิ่งสูงวัย ยิ่งเสี่ยง (50 ปีขึ้นไป)

สูบบุหรี่: ปัจจัยเสี่ยงอันดับ 1 เพิ่มความเสี่ยงหลายเท่า!

พันธุกรรม: มีประวัติคนในครอบครัวเป็น

โรคประจําตัว: ความดันสูง, ไขมันสูง, โรคอ้วน

แสงแดด: การได้รับ UV มากเกินไป

อาหาร: ขาดวิตามิน C, E, สังกะสี, ลูทีน, ซีแซนทีน

.

สัญญาณเตือน! รีบสังเกต

มองเห็นภาพตรงกลาง เบลอ มืด เป็นเงา

มองเห็น เส้นตรงคดเคี้ยว/บิดเบี้ยว

สีซีดจาง หรือผิดเพี้ยนไป

ต้องใช้ แสงสว่างมากขึ้น ในการอ่าน

อ่านหนังสือ/จดจําใบหน้า ยากขึ้น

.

การวินิจฉัย (โดยจักษุแพทย์)

ตรวจสายตา

ตรวจจอประสาทตา (ดู Macula)

ทดสอบ Amsler Grid (ดูภาพบิดเบี้ยว)

ตรวจ OCT (สร้างภาพตัดขวางจอประสาทตา)

(บางกรณี) ฉีดสีเข้าหลอดเลือดจอตา (FA)

.

การรักษาและดูแล

ชนิดแห้ง:

ยังไม่มีวิธีรักษาเฉพาะ: เน้นชะลอโรค

วิตามินเสริม: ตามคําแนะนําแพทย์ (วิตามิน C, E, ลูทีน, ซีแซนทีน, สังกะสี)

ปรับพฤติกรรม: งดบุหรี่, คุมโรคประจําตัว, กินอาหารมีประโยชน์ (ผักใบเขียว, ปลา), ใส่แว่นกันแดด

ชนิดเปียก:

การฉีดยาเข้าวุ้นตา (Anti-VEGF): ยับยั้งเส้นเลือดผิดปกติ เป็นการรักษาหลัก ได้ผลดี

เลเซอร์: PDT หรือ Laser Photocoagulation (แล้วแต่กรณี)

ผ่าตัด: (ในบางกรณี)

.

ป้องกันและดูแลตนเองให้ห่างไกล AMD

ตรวจตาประจําปี: โดยเฉพาะผู้สูงอายุ 50 ปีขึ้นไป

งดสูบบุหรี่เด็ดขาด!

ควบคุมโรคประจําตัว: เบาหวาน, ความดัน, ไขมัน

กินอาหารดีมีประโยชน์: ผักใบเขียวเข้ม, ผลไม้, ปลาทะเลน้ําลึก

ใส่แว่นกันแดด: ป้องกัน UV 100%

ออกกําลังกายสม่ําเสมอ และรักษาน้ําหนัก

.

ถ้ามีอาการผิดปกติเกี่ยวกับการมองเห็น ควรรีบปรึกษาจักษุแพทย์ทันที!