เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ประกาศกระทรวงมหาดไทยที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงมาตรการยกเว้นการตรวจลงตราและการตรวจลงตรา ณ ช่องทางอนุญาตของด่านตรวจคนเข้าเมือง สาระสำคัญคือการยกเลิกมาตรการยกเว้นการตรวจลงตราที่อนุญาตให้ผู้ถือหนังสือเดินทางจาก 93 ประเทศและดินแดนพำนักในประเทศไทยได้ไม่เกิน 60 วัน ซึ่งใช้มาตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม 2567 ซึ่งมาตรการเดิมครอบคลุมการเดินทางเข้าประเทศไทยเพื่อการท่องเที่ยว การติดต่อธุรกิจ และการทำงานที่มีความจำเป็นหรือเร่งด่วนบางประเภท ขณะที่มาตรการใหม่ปรับสิทธิให้เหมาะสมตามสัญชาติและวัตถุประสงค์ของการเดินทางมากขึ้น
คณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบแนวทางดังกล่าวเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 โดยยึดหลัก “หนึ่งประเทศ หนึ่งสิทธิ” เพื่อป้องกันการใช้สิทธิซ้ำซ้อน ลดช่องโหว่ด้านความมั่นคง และรักษาสมดุลระหว่างการท่องเที่ยว เศรษฐกิจ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และหลักต่างตอบแทน
กลุ่มที่ 1 ฟรีวีซ่า 30 วัน จำนวน 60 ประเทศและดินแดน ผู้ถือหนังสือเดินทางจาก 60 ประเทศและดินแดน สามารถเดินทางเข้าประเทศไทยเพื่อการท่องเที่ยวโดยได้รับการยกเว้นการตรวจลงตรา และพำนักได้ไม่เกิน 30 วัน ประกอบด้วย ออสเตรเลีย, ออสเตรีย, บาห์เรน, เบลเยียม, บัลแกเรีย, ภูฏาน, บรูไนดารุสซาลาม, แคนาดา, โครเอเชีย, ไซปรัส, เช็ก, เดนมาร์ก, เอสโตเนีย, ฟีจี, ฟินแลนด์, ฝรั่งเศส, จอร์เจีย, เยอรมนี, กรีซ, ฮังการ, ไอซ์แลนด์, อินโดนีเซีย, อินเดีย, ไอร์แลนด์, อิสราเอล, อิตาลี, ญี่ปุ่น, จอร์แดน, คูเวต, คีร์กีซสถาน, ลัตเวีย, ลิกเตนสไตน์, ลิทัวเนีย, ลักเซมเบิร์ก, มอลตา, มาเลเซีย, มัลดีฟส์, เนเธอร์แลนด์, นิวซีแลนด์, นอร์เวย์ , โอมาน, ฟิลิปปินส์, โปแลนด์, โปรตุเกส, กาตาร์, โรมาเนีย, ซาอุดีอาระเบีย, สิงคโปร์, สโลวาเกีย, สโลวีเนีย, แอฟริกาใต้, สเปน, สวีเดน, สวิตเซอร์แลนด์, ไต้หวัน, ตุรกี, ยูเครน, สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์, สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา สำหรับผู้ใช้สิทธิเดินทางเข้าประเทศไทยผ่านด่านตรวจคนเข้าเมืองหรือด่านพรมแดนที่ติดกับพรมแดนทางบก จะสามารถใช้สิทธิได้ไม่เกิน 2 ครั้งต่อปีปฏิทิน ข้อจำกัดดังกล่าวไม่ใช้กับผู้ถือหนังสือเดินทางของมาเลเซีย บรูไน อินโดนีเซีย และสิงคโปร์ รวมถึงประเทศอื่นที่รัฐมนตรีกำหนด
กลุ่มที่ 2 ฟรีวีซ่า 15 วัน จำนวน 2 ประเทศ ผู้ถือหนังสือเดินทางจาก สาธารณรัฐเซเชลส์ และ สาธารณรัฐมอริเชียส จะได้รับการยกเว้นการตรวจลงตราเพื่อการท่องเที่ยวและพำนักในประเทศไทยได้ไม่เกิน 15 วัน กรณีเดินทางผ่านด่านพรมแดนทางบก จะใช้สิทธิได้ไม่เกิน 2 ครั้งต่อปีปฏิทิน เว้นแต่เป็นกรณีที่รัฐมนตรีกำหนดเป็นอย่างอื่น
กลุ่มที่ 3 Visa on Arrival จำนวน 3 ประเทศ ผู้ถือหนังสือเดินทางจาก 3 ประเทศ ได้แก่ อาเซอร์ไบจาน เบลารุส และ เซอร์เบีย
จะสามารถขอรับการตรวจลงตราเมื่อเดินทางมาถึง หรือ Visa on Arrival (VoA) ณ ช่องทางที่กำหนด
อีกหนึ่งความเปลี่ยนแปลงสำคัญคือ ถ้อยคำในประกาศฉบับใหม่กำหนดการยกเว้นการตรวจลงตรา 30 วันและ 15 วัน สำหรับการเดินทาง “เพื่อการท่องเที่ยว” แตกต่างจากมาตรการยกเว้นวีซ่า 60 วันเดิม ซึ่งเปิดให้ใช้สิทธิครอบคลุมทั้งการท่องเที่ยว การติดต่อธุรกิจ และการทำงานที่จำเป็นหรือเร่งด่วนบางประเภท ผู้ที่เดินทางเข้าประเทศไทยด้วยวัตถุประสงค์อื่น จึงต้องตรวจสอบประเภทวีซ่าที่เหมาะสมกับการเดินทางของตนเอง
รัฐบาลระบุว่า การทบทวนมาตรการครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อให้การอำนวยความสะดวกแก่นักท่องเที่ยวต่างชาติสอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน พร้อมปิดช่องโหว่ที่อาจนำไปสู่การใช้สิทธิผิดวัตถุประสงค์ หลักเกณฑ์ในการพิจารณาครอบคลุมทั้งด้านความมั่นคง ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจและการท่องเที่ยว ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ตลอดจนหลักต่างตอบแทน โดยลดการซ้ำซ้อนของสิทธิภายใต้แนวคิด “หนึ่งประเทศ หนึ่งสิทธิ” โดยประกาศกำหนดให้มีผลใช้บังคับ เมื่อพ้นกำหนด 15 วันนับแต่วันที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา โดยราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569
สำหรับชาวต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศไทยก่อนมาตรการใหม่มีผล และได้รับอนุญาตให้พำนักภายใต้สิทธิเดิม ยังคงสามารถอยู่ในประเทศไทยได้จนถึงวันสิ้นสุดระยะเวลาที่ได้รับอนุญาต ขณะที่ผู้ถือหนังสือเดินทางจากประเทศที่ไม่ได้อยู่ในรายชื่อของมาตรการใหม่นี้ อาจยังสามารถเดินทางเข้าประเทศไทยภายใต้ความตกลงยกเว้นการตรวจลงตราแบบทวิภาคี หรือยื่นขอวีซ่าประเภทที่ตรงกับวัตถุประสงค์การเดินทางผ่านระบบ e-Visa ของไทยได้
