นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยถึงแนวโน้มเทคโนโลยีสิทธิบัตร “นวัตกรรมสิ่งทอเพื่ออุตสาหกรรมกีฬา” จากฐานข้อมูลทั่วโลกในรอบ 20 ปี พบการยื่นคำขอรวมกว่า 19,347 กลุ่มสิทธิบัตร โดยมีอัตราการเติบโตเฉลี่ย 9% ต่อปี สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมสิ่งทอแบบดั้งเดิมไปสู่สิ่งทอเชิงหน้าที่และสิ่งทออัจฉริยะ ซึ่งเป็นการบูรณาการร่วมกันระหว่างวัสดุศาสตร์ นวัตกรรมอิเล็กทรอนิกส์ ระบบบริหารจัดการความชื้น และแนวคิดด้านความยั่งยืน
จากการวิเคราะห์ข้อมูล สิทธิบัตรเทคโนโลยีสิ่งทอกีฬาทั่วโลกสามารถจำแนกออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่:
ผ้าระบายอากาศและกระชับสัดส่วน: มีจำนวน 7,974 กลุ่มสิทธิบัตร (คิดเป็น 39.5%) เติบโตเฉลี่ย 7% ต่อปี
สิ่งทอกีฬาเพื่อสิ่งแวดล้อม: มีจำนวน 7,932 กลุ่มสิทธิบัตร (คิดเป็น 39.3%) เติบโตเฉลี่ย 9.3% ต่อปี
สิ่งทออัจฉริยะ (Smart Textiles): มีจำนวน 4,300 กลุ่มสิทธิบัตร (คิดเป็น 21.3%) ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีอัตราการเติบโตเร็วที่สุด เฉลี่ยสูงถึง 14.3% ต่อปี ครอบคลุมการพัฒนาเส้นใยนำไฟฟ้า เซ็นเซอร์ตรวจวัด และเสื้อผ้าที่สามารถตรวจวัดสัญญาณชีวภาพได้แบบเรียลไทม์
ในมิติของผู้นำเทคโนโลยีระดับโลก ประเทศจีนครองอันดับหนึ่งด้วยจำนวน 7,086 กลุ่มสิทธิบัตร (37.7%) ตามด้วยสหรัฐอเมริกา 3,415 กลุ่มสิทธิบัตร (18.2%) โดยสหรัฐฯ มีความโดดเด่นเป็นพิเศษด้านสิ่งทออัจฉริยะด้วยจำนวน 1,356 กลุ่มสิทธิบัตร ซึ่งสะท้อนชัดเจนว่าสมรภูมิการแข่งขันในปัจจุบันได้เปลี่ยนจากการแข่งขันด้านต้นทุนแรงงานไปสู่การแข่งขันด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยีขั้นสูง
สำหรับประเทศไทย ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา มีการยื่นคำขอสิทธิบัตรและอนุสิทธิบัตรด้านสิ่งทอกีฬารวม 64 คำขอ (แบ่งเป็นสิทธิบัตร 53 คำขอ และอนุสิทธิบัตร 11 คำขอ) โดยเป็นคำขอจากต่างชาติ 53 คำขอ และของผู้ประกอบการไทย 11 คำขอ ซึ่งชี้ว่าอุตสาหกรรมในประเทศยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นและมีโอกาสในการเติบโตได้อีกมาก
ทั้งนี้ กรมทรัพย์สินทางปัญญาเสนอแนะ 3 แนวทางสำคัญในการผลักดันให้ไทยก้าวสู่การเป็นฐานการผลิตสิ่งทอกีฬาแห่งภูมิภาคอาเซียน (Regional Sport-Textile Hub) ได้แก่:
การพัฒนาเส้นใยชีวภาพจากพืชเศรษฐกิจในประเทศ เช่น อ้อย มันสำปะหลัง และไผ่
การวิจัยและพัฒนาผ้าเชิงเทคนิคที่ตอบโจทย์สภาพภูมิอากาศเขตร้อน
การเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทานระหว่างอุตสาหกรรมสิ่งทอกับอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อผลิตเซ็นเซอร์ เส้นใยนำไฟฟ้า และ Smart Textile สำหรับส่งออกไปยังตลาดสากล
