"จอประสาทตาเสื่อม" (Age-related Macular Degeneration: AMD) คือภาวะที่ "จุดรับภาพชัด" (Macula) ซึ่งเป็นส่วนสําคัญที่สุดของจอประสาทตาเสื่อมสภาพ ทําให้การมองเห็นส่วนกลางลดลงหรือผิดปกติไป เป็นสาเหตุหลักที่ทําให้ผู้สูงอายุสูญเสียการมองเห็นตรงกลางภาพ แต่ไม่ทําให้ตาบอดสนิท!
Macula คืออะไร? บริเวณเล็กๆ ตรงกลางจอประสาทตา ทําหน้าที่รับภาพละเอียด ทําให้เรามองเห็นชัด อ่านหนังสือ ดูหน้าคน หรือทํากิจกรรมต่างๆ ได้
.
2 ชนิดหลักของจอประสาทตาเสื่อม
ชนิดแห้ง (Dry AMD) - พบบ่อย 80-90%
เกิดจาก: เซลล์ Macula เสื่อม มีสาร "ดรูเซน" สะสม
อาการ: ค่อยๆ พร่ามัว มองไม่ชัด ใช้แสงเยอะขึ้น
ความรุนแรง: ค่อยเป็นค่อยไป แต่อาจลุกลามเป็นชนิดเปียกได้
ชนิดเปียก (Wet AMD) - พบน้อยแต่รุนแรงกว่า!
เกิดจาก: มีเส้นเลือดผิดปกติรั่วซึมใต้ Macula ทําลายเซลล์รับภาพเร็ว
อาการ: มองเห็นภาพบิดเบี้ยว (เส้นตรงคด), เห็นจุดดํากลางภาพ, การมองเห็นแย่ลงเร็วมาก
ความรุนแรง: หากไม่รักษา อาจสูญเสียการมองเห็นกลางภาพอย่างถาวร
.
ใครบ้างเสี่ยง? ปัจจัยกระตุ้น AMD
อายุ: ยิ่งสูงวัย ยิ่งเสี่ยง (50 ปีขึ้นไป)
สูบบุหรี่: ปัจจัยเสี่ยงอันดับ 1 เพิ่มความเสี่ยงหลายเท่า!
พันธุกรรม: มีประวัติคนในครอบครัวเป็น
โรคประจําตัว: ความดันสูง, ไขมันสูง, โรคอ้วน
แสงแดด: การได้รับ UV มากเกินไป
อาหาร: ขาดวิตามิน C, E, สังกะสี, ลูทีน, ซีแซนทีน
.
สัญญาณเตือน! รีบสังเกต
มองเห็นภาพตรงกลาง เบลอ มืด เป็นเงา
มองเห็น เส้นตรงคดเคี้ยว/บิดเบี้ยว
สีซีดจาง หรือผิดเพี้ยนไป
ต้องใช้ แสงสว่างมากขึ้น ในการอ่าน
อ่านหนังสือ/จดจําใบหน้า ยากขึ้น
.
การวินิจฉัย (โดยจักษุแพทย์)
ตรวจสายตา
ตรวจจอประสาทตา (ดู Macula)
ทดสอบ Amsler Grid (ดูภาพบิดเบี้ยว)
ตรวจ OCT (สร้างภาพตัดขวางจอประสาทตา)
(บางกรณี) ฉีดสีเข้าหลอดเลือดจอตา (FA)
.
การรักษาและดูแล
ชนิดแห้ง:
ยังไม่มีวิธีรักษาเฉพาะ: เน้นชะลอโรค
วิตามินเสริม: ตามคําแนะนําแพทย์ (วิตามิน C, E, ลูทีน, ซีแซนทีน, สังกะสี)
ปรับพฤติกรรม: งดบุหรี่, คุมโรคประจําตัว, กินอาหารมีประโยชน์ (ผักใบเขียว, ปลา), ใส่แว่นกันแดด
ชนิดเปียก:
การฉีดยาเข้าวุ้นตา (Anti-VEGF): ยับยั้งเส้นเลือดผิดปกติ เป็นการรักษาหลัก ได้ผลดี
เลเซอร์: PDT หรือ Laser Photocoagulation (แล้วแต่กรณี)
ผ่าตัด: (ในบางกรณี)
.
ป้องกันและดูแลตนเองให้ห่างไกล AMD
ตรวจตาประจําปี: โดยเฉพาะผู้สูงอายุ 50 ปีขึ้นไป
งดสูบบุหรี่เด็ดขาด!
ควบคุมโรคประจําตัว: เบาหวาน, ความดัน, ไขมัน
กินอาหารดีมีประโยชน์: ผักใบเขียวเข้ม, ผลไม้, ปลาทะเลน้ําลึก
ใส่แว่นกันแดด: ป้องกัน UV 100%
ออกกําลังกายสม่ําเสมอ และรักษาน้ําหนัก
.
ถ้ามีอาการผิดปกติเกี่ยวกับการมองเห็น ควรรีบปรึกษาจักษุแพทย์ทันที!
